myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

నీలవేము, కొన్ని ప్రదేశాలలో చేదు తీగ అని కూడా పిలువబడుతుంది ఒక అంతరించిపోతున్న మూలికా మొక్క, ఇది హిమాలయల యొక్క ఉప ఉష్ణ ప్రాంతాలలో అధిక ఎత్తుల వద్ద పెరుగుతుంది. ఇది ప్రధానంగా కాశ్మీర్ నుండి భూటాన్ వరకు ఉండే 1200 మరియు 2100 మీటర్ల ఎత్తులో పెరుగుతుంది. సులువైన మాటల్లో చెప్పాలంటే, నీలవేము అనేది ఔషధాలను తయారు చేసేందుకు ప్రజలు ఉపయోగించే ఒక మూలిక. సాధారణంగా, నీలవేము మొక్క యొక్క  భూమి పైభాగంలో ఉండే భాగాలను ఔషధ ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగిస్తారు. ఈ మూలిక సంప్రదాయ వైద్య వ్యవస్థలో దాని యొక్క వివిధ ఔషధ గుణాలకు బాగా ప్రసిద్ది చెందింది. చారకా సంహిత వంటి వేద గ్రంధాలలో ఈ మొక్క యొక్క ప్రత్యేక లక్షణాలను పేర్కొన్నట్లు చెబుతారు.

నీలవేము మొక్క చల్లటి పర్వత ప్రాంతాలలో పెరుగుతుంది మరియు దానికి నీలపు ఊదా రంగు పువ్వులు పూస్తాయి. దాని చేదు రుచికి ఇది ప్రసిద్ధి చెందింది దానిలో ఉన్న వివిధ బయోలాక్టివ్ సమ్మేళనాలు ఈ చేదు రుచిని ప్రేరేపిస్తాయి. వివిధ ప్రాంతాల్లో నీలవేము కు  వివిధ పేర్లున్నాయి. ఉదాహరణకు, సంస్కృతంలో, నీలవేమును అనర్యతిత్క, భునింబా, చిరాతిత్క మరియు కైరాట అని పిలుస్తారు. అరబిక్ మరియు ఫార్సీలలో దీనిని ఖసబ్జుజరిరా అని పిలుస్తారు. ఉర్దూ భాషలో, ఇది చైరావత, బర్మా భాషలో , సేఖగి మరియు నేపాల్ భాషలో, చిరాటో లేదా చిరైతా అని అంటారు. ఇది నేపాల్ వేపంగా కూడా పిలువబడుతుంది, ఎందుకంటే ఇది సాధారణంగా నేపాల్ అడవులలో పెరుగుతుంది.

సాంప్రదాయ ఆయుర్వేదిక మూలికగా, నీలవేము చాలా కాలంగా వైద్య రంగంలో ఉపయోగించబడుతుంది. జ్వరం, మలేరియా, కాలేయ రుగ్మతలు, హెపటైటిస్, మలబద్ధకం, పుండ్లు/పూతల, చర్మ వ్యాధులు, ఎపిలెప్సీ, ఉబ్బసం, మధుమేహం మరియు కొన్ని రకాల మానసిక రుగ్మతల వంటి అనేక రకాల  వ్యాధుల చికిత్సలో దీని ఔషధ ఉపయోగాలు ఉన్నాయి. ఈ మొక్కకు యాంటీ ఫంగల్, యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ, యాంటీ బాక్టీరియల్, యాంటీమలైరియల్, యాంటిఏజింగ్ మరియు యాంటిడైయేరియాల్ లక్షణాలు ఉంటాయి.

నీలవేమును ఆల్కహాలిక్ మరియు నాన్ ఆల్కహాలిక్ పానీయాల తయారీలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. సాధారణంగా నీలవేము క్యాప్సుల్స్ ను తేనెతో పాటుగా తీసుకోవాలని సిఫార్సు చేయబడింది, అందువలన దాని చేదు కొంత వరకు తొలగించబడుతుంది.

నీలవేము గురించి కొన్ని ప్రాథమిక వాస్తవాలు

  • శాస్త్రీయ నామం: స్వర్టియా చిరాత (Swertia Chirata)
  • కుటుంబం: జెంటినేసియా (Gentianaceae)
  • సాధారణ నామం: చిరాయిత/చిరైత 
  • సంస్కృత నామం: కటునిక్త, అనర్యతిత్క, భునింబా, చిరాతిత్క మరియు కైరత
  • ఉపయోగించే భాగాలు: నీలవేము మొక్క యొక్క అన్ని భాగాలు ఉపయోగించబడతాయి కానీ దాని వేర్లలో బయోఆక్టివ్ సమ్మేళనాలు అధికంగా ఉన్నట్లు గుర్తించారు.
  • జాతీయ ప్రాంతం మరియు భౌగోళిక విస్తీర్ణం: నీలవేము మొక్క భారతదేశ చల్లని పర్వత ప్రాంతాలైన హిమాలయాలు, కాశ్మీర్ మరియు హిమాచల్ ప్రదేశ్ లలో పెరుగుతుంది; భూటాన్ మరియు నేపాల్ లో కూడా పెరుగుతుంది.
  • ఆసక్తికరమైన విషయం: ఈ మొక్క యొక్క అధిక వినియోగం మరియు అటవీ నిర్మూలన మరియు ఇతర కార్యకలాపాలు కారణంగా  సంఖ్య తగ్గిపోయింది. ఈ మొక్క అంతరించే దశకు చేరుకుంది.
  1. నీలవేము ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు - Chirata health benefits in Telugu
  2. నీలవేము దుష్ప్రభావాలు - Chirata side effects in Telugu
  3. ఉపసంహారం - Takeaway in Telugu

పురాతన కాలం నుండి సంప్రదాయ ఔషధాలలో నీలవేము మొక్క ఉపయోగించబడుతుంది.ఒక వ్యాధిని నయం చేసే మూలికగా ఆయుర్వేదం, యునాని మరియు సిద్ధ చికిత్సల రకాలలో నీలవేముకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఈ మూలిక యొక్క అద్భుతమైన లక్షణాల గురించి అవగాహన పెరగటం వలన, దీనిని ప్రస్తుతం ఆధునిక మందులలో కూడా వాడుతున్నారు.

  • మధుమేహం కోసం: నీలవేము పాంక్రియాస్ ఇన్సులిన్ను అధికంగా ఉత్పత్తి చేసేలా ప్రేరేపిస్తుంది తద్వారా ఇది మధుమేహాన్ని తగ్గించే చర్యలను కలిగి ఉంటుంది. ఇన్ వివో అధ్యయనాలు కూడా నీలవేము రక్త గ్లూకోజ్ స్థాయిలను తగ్గించాయని తెలిపాయి.
  • కాలేయం కోసం: నీలవేముకు అనేక యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలు ఉంటాయి, అవి కాలేయాన్ని వివిధ కాలేయ రుగ్మతల నుండి కాపాడతాయి. అధ్యయనాలు నీలవేముకు యాంటీ-హెపటైటిస్ బి చర్యలు ఉన్నట్లు తెలిపాయి
  • జ్వరం కోసం: సాంప్రదాయ వైద్య వ్యవస్థలో నీలవేమును జ్వరం, జలుబు మరియు ఫ్లూ వంటి సమస్యల చికిత్సలో ఉపయోగిస్తున్నారు. నీలవేము వేర్ల నుండి తీసిన కాషాయం జ్వరాన్ని తగ్గించడంలో చాలా సమర్థవంతంగా ఉంటుందని ఒక అధ్యయనం సూచించింది.
  • రక్తహీనతకు: నీలవేము ఆకు సారాలు హిమోగ్లోబిన్, ఎర్రరక్త కణాలు మరియు ఇతర హేమటోలాజికల్ పదార్దాల సంఖ్యను గణనీయంగా పెంచుతాయని ప్రీ క్లినికల్ అధ్యయనాలు సూచించాయి తద్వారా ఇది రక్తహీనతను తగ్గించడంలో చాలా ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.
  • కడుపు ఆరోగ్యానికి: మలబద్దకం, వికారం వంటి వివిధ కడుపు సంబంధిత రుగ్మతలను నీలవేము తగ్గిస్తుంది మరియు కడుపును బలోపేతం చేస్తుంది
  • మలేరియా కోసం: నీలవేము యొక్క యాంటీ-పైరటిక్, యాంటీ ఎనిమిక్ మరియు యాంటీ ఆక్సిడెంట్ చర్యలు మలేరియా లక్షణాలను తగ్గించడంలో చాలా సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయి.
  • క్యాన్సర్ కోసం: క్యాన్సర్ వ్యతిరేక లక్షణాలు కలిగిన అనేక సహజ మూలికలలో నీలవేము ఒకటి, దీనికి క్యాన్సర్ కణాల పురోగతిని మరియు వ్యాప్తిని తగ్గించే చర్యలు ఉన్నాయని వివిధ అధ్యయనాలు సూచించాయి. 
  1. మధుమేహం కోసం నీలవేము - Chirata for diabetes in Telugu
  2. కాలేయం కోసం నీలవేము - Chirata for liver in Telugu
  3. నీలవేము యాంటీవైరల్ లక్షణాలు - Chirata antiviral properties in Telugu
  4. నీలవేము యాంటీఇన్ఫలమేటరి లక్షణాలు - Chirata as an anti-inflammatory in Telugu
  5. జ్వరం కోసం నీలవేము - Chirata for fever in Telugu
  6. రక్తహీనత కోసం నీలవేము - Chirata for anemia in Telugu

మధుమేహం కోసం నీలవేము - Chirata for diabetes in Telugu

రక్తంలో చక్కెర లేదా రక్తంలో గ్లూకోజ్ చాలా ఎక్కువగా ఉండే ఒక తీవ్రమైన పరిస్థితి మధుమేహం. మనం తినే లేదా త్రాగే వాటిలో ఉండే కార్బోహైడ్రేట్లు విచ్ఛిన్నమయ్యి రక్తంలోకి గ్లూకోజ్ విడుదల అవుతుంది. ఇన్సులిన్ అని పిలువబడే హార్మోన్ ద్వారా గ్లూకోజ్ రక్తం నుండి తీసుకోబడుతుంది. సాధారణంగా మధుమేహ ప్రజలలో ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తి లేదా పనితీరు బలహీనంగా ఉంటుంది. నీలవేము మూలిక యొక్క యాంటీడయాబెటిక్ లక్షణాల గురించి తెలుసుకోవడానికి అనేక అధ్యయనాలు నిర్వహించబడ్డాయి. నీలవేము ప్యాంక్రియాటిక్ కణాలు ఇన్సులిన్ను అధికంగా స్రవించేలా ప్రేరేపిస్తుందని, తద్వారా రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను తగ్గిస్తుందని కనుగొనబడింది.

రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలను తగ్గించడంలో నీలవేము చాలా సమర్థవంతంగా ఉందని ఇన్ వివో అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందువల్ల, మధుమేహం నియంత్రణకు నీలవేము ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.

కాలేయం కోసం నీలవేము - Chirata for liver in Telugu

శరీరం పనిచేయడానికి అవసరమైన ఒక ముఖ్యమైన అవయవం కాలేయం. ఇది రక్తం నుండి టాక్సిన్లను బయటకు నెట్టివేస్తుంది, శక్తిని నిల్వ చేస్తుంది మరియు జీర్ణక్రియకు సహాయపడుతుంది. వివిధ కాలేయ రుగ్మతల నుండి కాలేయాన్ని కాపాడగలిగే సామర్థ్యం కలిగిన ముఖ్యమైన యాంటీఆక్సిడెంట్లు నీలవేములో ఉంటాయని తెలుస్తుంది. నీలవేము మొక్క పై నిర్వహించిన ఇటీవలి అధ్యయనాలు ఈ మూలికకు యాంటి-హెపటైటిస్ బి చర్యలు ఉన్నాయని సూచిస్తున్నాయి అవి హెపటైటిస్ నివారణలో మరియు శరీరంలో హెపటైటిస్ వైరస్ను నిర్ములించడంలో సహాయపడతాయి.

(మరింత సమాచారం: హెపటైటిస్ బి లక్షణాలు)

నీలవేము యాంటీవైరల్ లక్షణాలు - Chirata antiviral properties in Telugu

నీలవేము  మొక్కలో వివిధ రకాల యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఉంటాయి అందువలన దీనిలో యాంటివైరల్ మరియు యాంటీహెమ్మితిక్ లక్షణాలను ఉంటాయి. హెర్పిస్ వైరస్ పెరుగుదల తగ్గించడంలో కూడా నీలవేము ఉపయోగించవచ్చని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. నీలవేము యొక్క యాంటీవైరల్ సామర్ధ్యత సాధారణ యాంటివైరల్ మందైన అసైక్లోవిర్ (acyclovir) మాదిరిగానే ఉందని కూడా ఈ అధ్యయనం పేర్కొంది.

(మరింత సమాచారం: హెర్పిస్ సింప్లెక్స్ వైరస్)

నీలవేము యాంటీఇన్ఫలమేటరి లక్షణాలు - Chirata as an anti-inflammatory in Telugu

అనేక అధ్యయనాలు నీలవేము యొక్క వాపు నిరోధక శక్తిని సూచించాయి. నీలవేము మొక్క వివిధ రకాల రసాయనిక పదార్థాలను కలిగి ఉంటుందని, అవి ప్రభావవంతంగా వాపును తగ్గించగలవని ఇన్ వివో అధ్యయనాలు తెలిపాయి. తదుపరి ప్రయత్నాలలో (అధ్యయనాలలో) కూడా, నీలవేము యొక్క వాపు నిరోధక ప్రభావాలు ధృవీకరించబడ్డాయి. అదనంగా, ఇది కొన్ని నొప్పి నివారణ ప్రభావాలను కూడా కలిగి ఉంటుంది. ఇంకా అధ్యయనాలు క్లినికల్ ట్రయల్స్ వరకు చేరనప్పటికీ, నీలవేము వాపు మంట మరియు నొప్పికి ఒక సహజమైన మరియు సురక్షితమైన పరిష్కారంగా నిరూపించబడింది.

(మరింత చదువు: ఇన్ఫమేటరీ వ్యాధి లక్షణాలు)

జ్వరం కోసం నీలవేము - Chirata for fever in Telugu

సాంప్రదాయ వైద్య వ్యవస్థలో నీలవేమును జ్వరం, జలుబు మరియు ఫ్లూ చికిత్స కోసం ఉపయోగిస్తారు. వివిధ ఆయుర్వేద యాంటీపైరటిక్ మందులలో ఇది ఒక ముఖ్యమైన భాగం. పారాసెటమాల్ వంటి జ్వరం మందులతో పోలిస్తే, నీలవేము మొక్క యొక్క వేర్లు, దాని బయోఆక్టివ్ లక్షణాల వలన, శరీర ఉష్ణోగ్రతను గణనీయంగా తగ్గించగలవని జంతు నమూనాలపై నిర్వహించిన పరిశోధన నిరూపించింది.

ఇథనోబోటానికల్ (సాంప్రదాయ వినియోగానికి చెందిన) అధ్యయనాల ప్రకారం, రోజుకు ఒక్కసారి నీలవేము వేర్ల యొక్క కషాయము ఒక చెంచా తీసుకుంటే అది జ్వరమును తగ్గించుటలో ఉపయోగపడుతుంది.

రక్తహీనత కోసం నీలవేము - Chirata for anemia in Telugu

ఎర్ర రక్త కణాలు మరియు హేమోగ్లోబిన్ లోపము వలన రక్తహీనత సంభవిస్తుంది. హేమోగ్లోబిన్ ఒక ప్రోటీన్ అది ఆక్సిజన్ను కలుపుకుని, శరీర కణజాలాలకు ఆక్సిజన్ ను రవాణా చేస్తుంది. హిమోగ్లోబిన్ లేకపోవడం అనేది బలహీనత మరియు అలసట వంటి లక్షణాలకు దారితీస్తుంది. ప్రస్తుతం ఉపయోగించే చికిత్సలో ఐరన్ సప్లీమెంట్లను మరియు ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం అందించడం ఉన్నాయి.అయితే, సాంప్రదాయ వైద్య వ్యవస్థలో చాలా రకాల యాంటీ ఎనిమిక్ మూలికలు ఉన్నాయి. నీలవేము అటువంటి ఒక  సహజ ఔషధం, ఇది శరీరానికి ఎర్ర రక్త కణాలను ఉత్పత్తి చెయ్యగల సామర్ధ్యాన్ని పెంచుతుంది మరియు రక్తహీనత యొక్క లక్షణాలను తగ్గించడానికి సహాయపడుతుంది.

నీలవేము ఆకు సారాలు హేమోగ్లోబిన్, ఎర్రరక్త కణాలు మరియు ఇతర హేమటోలోజికల్ కారకాలు సంఖ్యను గణనీయంగా మెరుగుపరుస్తాయని ప్రీ క్లినికల్ ట్రయల్స్ సూచిస్తున్నాయి. అయితే, వేరే అధ్యయనం ప్రకారం, నీలవేము యొక్క మిథనాల్ సారాలు అధిక మోతాదుల ఎక్కించినప్పటికీ ఎర్రరక్త కణాలు లేదా హేమోగ్లోబిన్ స్థాయిలలో ఎటువంటి గణనీయ మెరుగుదల కనుగొనబడలేదు. కాబట్టి, నీలవేము యొక్క యాంటీఎనిమిక్ ప్రభావాలను నిర్ధారించడానికి ఎక్కువ అధ్యయనాలు అవసరమవుతాయి.

సంప్రదాయ వైద్యంలో నీలవేము ప్రయోజనకరమైన మొక్కగా పరిగణించబడుతున్నప్పటికీ, ఇది కొంతమంది వ్యక్తులలో ఆరోగ్య సమస్యలను సృష్టించగలదు, దీనివల్ల వారి శరీరం చాలా తీవ్రంగా స్పందించవచ్చు.

  • గర్భధారణ  మరియు చనుబాలిచ్చు సమయంలో నీలవేము యొక్క ప్రభావాల గురించి సరైన అధ్యయనం ఏది  జరగలేదు. అందువల్ల, సురక్షిత చర్యగా, అలాంటి సమయాలలో నీలవేము వినియోగాన్ని నివారించడం మంచిది.
  • నీలవేముకు యాంటి డయాబెటిక్ లక్షణాలు ఉన్నాయి మరియు ఇది మధుమేహ  రోగులకు సిఫార్సు చేయబడుతుంది. కానీ వ్యక్తి మధుమేహం కోసం మందులు వాడుతున్నట్లైతే లేదా తక్కువ రక్త చక్కెర స్థాయిలని కలిగి ఉంటే, నీలవేమును నివారించడం ఉత్తమం.
  • వ్యక్తి  ఏదైనా శస్త్రచికిత్సలు చేయించుకుంటుంటే, ఆ శస్త్రచికిత్సా విధానాల సమయంలో నీలవేము చక్కెర స్థాయిలతో జోక్యం చేసుకోవచ్చు కాబట్టి నీలవేమును నివారించడం ఉత్తమం.
  • పెప్టిక్ అల్సర్ వలన బాధపడుతున్నట్లయితే, నీలవేమును తీసుకునే ముందు వైద్యులను సంప్రదించడం మంచిది.
  • నీలవేములో ఉండే చేదు కొంతమందిలో వాంతులు కలిగించవచ్చు.

నీలవేము ఖచ్చితంగా ఒక అద్భుతమైన మూలిక, ఇది వివిధ రుగ్మతల పై సమర్థవంతంగా పనిచేస్తుంది. అయితే, అదే కారణం వలన, ఇది అంతరించిపోయే ముప్పును ఎదుర్కొంటోంది. తగినంత శ్రద్ధ తీసుకోకపొతే, భవిష్యత్ తరాల వారికీ ఈ మొక్క అద్భుతాలు అందవు.

और पढ़ें ...

References

  1. Vijay Kumar, Johannes Van Staden. A Review of Swertia chirayita (Gentianaceae) as a Traditional Medicinal Plant . Front Pharmacol. 2015; 6: 308. PMID: 26793105
  2. Pathomwat Wongrattanakamon et al. Investigation of the Skin Anti-photoaging Potential of Swertia chirayita Secoiridoids Through the AP-1/Matrix Metalloproteinase Pathway by Molecular Modeling. International Journal of Peptide Research and Therapeutics June 2019, Volume 25, Issue 2, pp 517–533
  3. Ashish Turaskar et al. Antianaemic Potential of Swertia chirata on Phenylhydrazine Induced Reticulocytosis in Rats . American Journal of Phytomedicine and Clinical Therapeutics
  4. Lodhi, et al. Effect of Methanol Extract of Swertia chirata on Various Cellular Components of Blood in Rats. Int J Med Res Health Sci 2017, 6(8): 59-64
  5. Ashok Kumar Panda et al. Clinical evaluation of Swertia chirata for the treatment of P. vivax malaria. Phytomedica 5(1):15-18 · June 2004
  6. Saha P et al. Evaluation of the anticarcinogenic activity of Swertia chirata Buch.Ham, an Indian medicinal plant, on DMBA-induced mouse skin carcinogenesis model. . Phytother Res. 2004 May;18(5):373-8. PMID: 15173996
  7. Mendes Sarah Vailanka, Kabita Nayak and Sheeba, E. Anticancer activity of medicinal plant swertia chirata. International Journal Of Current Research.
  8. Zhou NJ et al. Anti-hepatitis B virus active constituents from Swertia chirayita. Fitoterapia. 2015 Jan;100:27-34. PMID: 25447162
  9. Verma H et al. Antiviral activity of the Indian medicinal plant extract Swertia chirata against herpes simplex viruses: a study by in-vitro and molecular approach. . Indian J Med Microbiol. 2008 Oct-Dec;26(4):322-6. PMID: 18974483
  10. Sreedam Chandra Das et al. Analgesic and Anti-inflammatory Activities of Ethanolic Root Extract of Swertia chirata (Gentianaceae) . 2 Jordan Journal of Biological Sciences. Volume 5, Number 1
  11. K.P.S. Kumar et al. Swertia chirata: A traditional herb and its medicinal uses. Journal of Chemical and Pharmaceutical Research 2(1):262-266 · January 2010 
  12. Vijay Kumar, Johannes Van Staden. A Review of Swertia chirayita (Gentianaceae) as a Traditional Medicinal Plant . Front Pharmacol. 2015; 6: 308. PMID: 26793105
  13. K. P. Sampath Kumar et al. Swertia chirata: A traditional herb and its medicinal uses. J. Chem. Pharm. Res., 2010, 2(1): 262-266
  14. Priyanka Roy et al. Evaluation of antioxidant, antibacterial, and antidiabetic potential of two traditional medicinal plants of India: Swertia cordata and Swertia chirayita . Pharmacognosy Res. 2015 Jun; 7(Suppl 1): S57–S62. PMID: 26109789
  15. Amir Khan et al. MEDICINAL IMPORTANCE OF SWERTIA CHIRATA. Pharma Research Library [Internet]