पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस - Post Menopausal Osteoporosis in Marathi

Dr. Ayush PandeyMBBS

May 09, 2019

July 31, 2020

कधी कधी आवाज ऐकू येण्यात काही क्षणांचा विलंब होऊ शकतो
पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस
पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस
कधी कधी आवाज ऐकू येण्यात काही क्षणांचा विलंब होऊ शकतो

पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस म्हणजे काय?

ऑस्टियोपोरोसिस एक विकार आहे ज्यामध्ये हाडे कमकुवत आणि ठिसूळ होतात, ज्यामुळे त्यांना फ्रॅक्चर होऊ शकते. मेनोपॉझ महिलांमध्ये सामान्यत: 45-52 वयोगटात आढळते आणि हे अनेक हार्मोनल बदलांशी संबंधित आहे. हार्मोनल बदल, परिणामी, हाडांमध्ये कॅल्शियम शोषण समेत बरेच शारीरिक परिणाम होऊ शकतात. पोस्टमेनोपॉझ, हाडांवर एस्ट्रोजेनच्या संरक्षणात्मक कार्यामुळे होणारे नुकसानामूळे ऑस्टियोपोरोसिस होण्याची शक्यता आहे.

त्याचे मुख्य चिन्हे आणि लक्षणे काय आहेत?

हा रोग मुख्यतः बहुतांश करून लपलेला असतो जोपर्यंत एखाद्यास फ्रॅक्चर किंवा काही दुसऱ्या उद्देशाने स्वतःचे एक्स-रे किंवा बॉडी स्कॅनवर एका शोधाने प्रगट होत नाही. आणखी वाईट म्हणजे, काही अत्यंत सूक्ष्म फ्रॅक्चर दुर्लक्षित होऊ शकतात. एक उत्कृष्ट उदाहरण म्हणजे कशेरुकी (मणक्याचे हाड) फ्रॅक्चर, जो पाठीमध्ये एका हलक्या वेदनापेक्षा अधिक काही देऊ शकत नाही ज्या अतिशय वेगवान हालचालीसह वाढतात. सौम्य दबावाने देखील फ्रॅक्चर होऊ शकते. त्यांना फ्रॅजायलिटी फ्रॅक्चर म्हणतात. नंतरच्या अवस्थेत, बहुतेक अशा कशेरुकी फ्रॅक्चरमुळे रूग्ण कमी उंची अनुभवू शकतात. तसेच, महिलांमध्ये कमजोर हाडांमुळे स्थिती कमकुवत होऊन विधुर कुबड किंवा कियफोसिस दिसून येते.

त्याचे मुख्य कारणे काय आहेत?

मेनोपॉझ होण्यापूर्वी अंडकोषाद्वारे तयार होणारे संप्रेरक हाडांच्या निर्मिती आणि पुनरुत्पादनाचा समतोल राखण्यास मदत करतात परंतु डिम्बग्रंथी कार्य आणि हार्मोन्स वयसह कमी होतात. डिम्बग्रंथि हार्मोन्सचे निम्न पातळी शरीरातील हाडांचे पुनरुत्पादन दर वाढवते तर हाडांच्या पुनर्निर्देशित त्यापेक्षा मंद गतीने  होते त्यामुळे हाडे कमकुवत होतात. मेनोपॉझनंतर पहिल्या काही वर्षांत हाडांची नाजूकपणा वाढते आणि हाडे मजबूती कमी होतात.

फ्रॅक्चरचा धोका या रुग्णांमध्ये जास्त असतो जे शरीराची ढब आणि संतुलन ठेवण्याच्या अडचणीमुळे जास्त प्रमाणात पडतात. शारिरीक क्रियाकलाप नसल्यामुळे हाडांच्या नाजूकपणाचा धोकाही वाढतो. मद्यपान आणि धूम्रपान करणे ही अतिरिक्त जोखीम घटक आहेत.

याचे निदान आणि उपचार कसे केले जाते?

ऑस्टियोपोरोसिस कॅल्शियम आणि मॅग्नेशियम, ॲनिमिया, थायरॉईड डिसफंक्शन, व्हिटॅमिन डी ची कमतरता आणि यकृतावरील अल्कोहोलच्या सेवनाचा प्रभाव त्यामुळे रक्त पातळीत बदल होऊ शकते. अशा प्रकारे, थायरॉईड फंक्शन टेस्टचे मूल्यांकन करण्यासाठी कॅल्शियम, व्हिटॅमिन डी आणि मॅग्नेशियमचे सीरम स्तर तपासण्यासाठी रक्त चाचणी केली जाऊ शकते. ज्या ठिकाणी फ्रॅक्चरचा संशय आहे अशा रुग्णांमध्ये एक्स-रे अनिवार्य आहेत. 1.5 इंचापेक्षा जास्त उंचीचे नुकसान देखील एक्स-रे इमेजिंग चाचणीची हमी देते.

बोन डेन्सिटी स्कॅन किंवा डीइएक्सए स्कॅन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या इमेजिंग अभ्यासाने ऑस्टियोपोरोसिस आणि तिची तीव्रता असलेल्या विविध हड्ड्यांना ओळखण्यास मदत होते.
उपचारामध्ये हाडांना मजबूत करायला मदत करण्यासाठी विशिष्ट औषधांचा औषधोपचार यात समाविष्ट आहे, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डी पूरक आणि हाडांना पुनर्वसनाला मंद करणारी औषधे. तथापि, हार्मोन बदलण्याची सल्ला देण्यात येत नाही. हाडांच्या खनिज घनतेचे निरंतर निरीक्षण केले पाहिजे आणि रुग्णास खाली पडण्यापासून आणि जखम टाळण्यासाठी नियमितपणे जीवनात सावध रहावे आणि फ्रॅक्चर टाळण्यासाठी सल्ला देण्यात येतो.



संदर्भ

  1. J Christopher Gallagher, Sri Harsha Tella. Prevention and treatment of postmenopausal osteoporosis . J Steroid Biochem Mol Biol. 2014 Jul; 142: 155–170. PMID: 24176761
  2. Meng-Xia Ji, Qi Yu. Primary osteoporosis in postmenopausal women . Chronic Dis Transl Med. 2015 Mar; 1(1): 9–13. PMID: 29062981
  3. National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases [Internet]. NIH Osteoporosis and related Bone diseases; National research center: National Institute of Health; Osteoporosis Overview.
  4. Watts NB. Postmenopausal Osteoporosis: A Clinical Review. . J Womens Health (Larchmt). 2018 Sep;27(9):1093-1096. PMID: 29583083
  5. Office on Women's Health [Internet] U.S. Department of Health and Human Services; Osteoporosis.
  6. U. S Food and Drug Association. [Internet]. FDA approves new treatment for osteoporosis in postmenopausal women at high risk of fracture
  7. Better health channel. Department of Health and Human Services [internet]. State government of Victoria; Menopause and osteoporosis

पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस साठी औषधे

पोस्टमेनोपॉझल ऑस्टियोपोरोसिस के लिए बहुत दवाइयां उपलब्ध हैं। नीचे यह सारी दवाइयां दी गयी हैं। लेकिन ध्यान रहे कि डॉक्टर से सलाह किये बिना आप कृपया कोई भी दवाई न लें। बिना डॉक्टर की सलाह से दवाई लेने से आपकी सेहत को गंभीर नुक्सान हो सकता है।

दवा का नाम

कीमत

₹236.88

20% छूट + 5% कैशबैक


₹672.51

20% छूट + 5% कैशबैक


₹218.8

20% छूट + 5% कैशबैक


₹184.9

20% छूट + 5% कैशबैक


₹157.0

20% छूट + 5% कैशबैक


₹259.25

20% छूट + 5% कैशबैक


₹14.0

20% छूट + 5% कैशबैक


₹125.8

20% छूट + 5% कैशबैक


₹97.68

20% छूट + 5% कैशबैक


Showing 1 to 10 of 348 entries