myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

सारांश

साइनसिसिटिस ही एक सामान्य स्थिती आहे,ज्यामध्ये नाकाच्या भोवती असलेल्या हाडांमध्ये हवा जाण्याची जागा सूजते. नाकच्या भोवती असलेले साइनस गाल, कपाळ आणि डोळ्याच्या आसपास असलेल्या नाकांशी जोडलेले असतात आणिओस्टिया नावाच्या संकीर्ण वाहिन्यांद्वारे एकमेकांना जोडलेले असतात . फुफ्फुसातील प्रवेशापूर्वी आत घेतलेली हवा ओलसर करण्यासाठी साइनस आवश्यक भूमिका बजावतात. साइनसच्या कोशिका  मेब्रेन तयार करतात आणि श्वासोच्छ्वासयुक्त धूळ आणि धूळ कण व त्यांपासून होणारे संक्रमण यांना प्रतिबंधित करतात. सायनसायटिसचे प्राथमिक कारण सामान्य सर्दी आणि अलर्जी आहेत. हे संक्रमण झाल्यामुळेदेखील होऊ शकते आणि सहसा दोन ते तीन आठवड्यांमध्ये बरे होते. सामान्य लक्षणांमध्ये नाकात अडसर, डोकेदुखी आणि चेहर्र्यावर सूज येणे समाविष्ट आहे. सायनसायटीसच्या अनेक प्रकार आहेत. स्वतःस बरे करण्यासाठी बराच काळ लागल्यास औषधे आवश्यक असतात. प्रतिजैविकांसह द्रवपदार्थ, स्टीम इनहेलेशन आणि भरपूर विश्रांतीचा सल्ला दिला जातो

  1. सायनस काय आहे - What is Sinusitis in Marathi
  2. सायनस ची लक्षणे - Symptoms of Sinusitis in Marathi
  3. सायनस चा उपचार - Treatment of Sinusitis in Marathi
  4. सायनस साठी औषधे
  5. सायनस चे डॉक्टर

सायनस काय आहे - What is Sinusitis in Marathi

साइनसिसिटिसना नायनाची गुहा तसेच साइनसच्या जळजळांमुळे रिनोसिनसिसिटिस देखील म्हणतात . जागतिक स्तरावर 12.83% लोकसंख्या ही क्रोनिक साइनसिसिटिसने नोंदवली आहे. सिनुसायटीस तीव्र, वारंवार तीव्र, उपशामक आणि क्रॉनिक प्रकारांमध्ये वर्गीकृत केले जाऊ शकते .

सायनस ची लक्षणे - Symptoms of Sinusitis in Marathi

सर्व प्रकारचे साइनसिसिटिस समान चिन्हे आणि लक्षणे दर्शवतात. सीआरएस असलेल्या व्यक्तींमध्ये सामान्यतः कमी तीव्रतेचे लक्षण असतात परंतु चेहर्यावरील स्नायूंना वेदना ,श्वसनहीनता , गंधमानामध्ये अडथळे,  खोकला आणि घशात सतत जळजळ यासारखी लक्षणे दिसतात.

साइनसिसिटिस असलेल्या व्यक्तींमध्ये सर्वात जास्त आढळलेली लक्षणे खालील प्रमाणे आहेत:

  • ताप .
  • रात्रीच्या वेळी बिघडणारा खोकला.
  • कपाळात वेदना .
  • दातदुखी .
  • अनुनासिक रक्तसंचय .
  • नाकांतून पांढरी, पिवळी किंवा हिरवी गळती.
  • चव आणि वास कमी होणें.
  • डोळे, नाक, गाल आणि कपाळाच्या विविध भागांवर कोमलता आणि सूज.
  • श्वासाची दुर्गंधी.

साइनसिसिटिसच्या इतर लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट होते:

साइनसायटीसमध्ये  रॅन्टायटीस असल्याचे गोंधळ होऊ शकते, ज्यामध्ये केवळ नाकाशी संबंधित समस्या उद्भवतात. यामुळे नाकातून जळजळ आणि सूज येणे, थकवा आणि नाकात अडसर यासारख्या लक्षणे दिसतात. हे अलर्जी किंवा थंडीमुळेही होऊ शकते.

सायनस चा उपचार - Treatment of Sinusitis in Marathi

चांगला गुण मिळण्यासाठी सायनसायटिसचे योग्य उपचार आवश्यक आहे. साइनसिसिटिससाठी खालील उपचारपद्धती आहेत:

  • अँटीहिस्टामिन औषधे  
    ते अलर्जीच्या प्रतिक्रियांचे लक्षण हाताळण्यास मदत करतात. ते साइनस आणि नाकाच्या पोकळीतील जळजळ टाळतात.
  • नेझल डिकॉंजेस्टेंट स्प्रे  
    तीन ते चार दिवसांच्या अल्प कालावधीसाठी वापरल्यास ते उपयोगी होऊ शकतात. ते साइनसमधून संचयित द्रव कमी करण्यास मदत करतात. तथापि, त्यांचा दीर्घकालीन वापर केल्यानंतर वापर न केल्यास मेंब्रेनमध्ये सूज आणि नाकात संक्रमण होऊ शकते.
  • नेझल सलाईन इरिगेशन  
    डिस्टिल्ड किंवा खारट पाण्याचा वापर करून तुमच्या नाकांतील वायुमार्ग धुवतात आणि जाड म्यूक्स स्राव काढून टाकतात.
  • टॉपिकल नेझल कॉर्टिकोस्टिरॉइड्स  
    हे सूज हाताळण्यासाठी वापरले जातात. या औषधांची सामान्य मात्रा कोणत्याही सहप्रभाव किंवा सवय न होता दीर्घ कालावधीसाठी घेतली जाऊ शकते
  • प्रतिजैविके 
    हे सायनसायटिससाठी सर्वसाधारणपणे वापरली जाणारी थेरपी नाही कारण तीव्र साइनसिसिटिसच्या 9 8% संक्रमण विषाणूमुळे होते. जिवाणूजन्य साइनस संक्रमणांसाठी प्रतिजैविक हा प्राथमिक उपचारांचा प्रकार आहे. प्रतिजैविक उपचारांसह  सहज मिळणारी औषधेही दिली जाऊ शकतात. लक्षणे 7 ते 10 दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकतात तेव्हा सामान्यत: प्रतिजैविके विहित केली जातात.
  • शस्त्रक्रिया  
    सर्व औषधे अयशस्वी झाल्यानंतर हा शेवटचा उपचारपर्याय आहे. सामान्यत: हाडांच्या दोषांच्या बाबतीत आवश्यक असते आणि वाहिनीउपचारतज्ञ ही शस्त्रक्रिया करतात. शस्त्रक्रिया नेझल सेप्टममधील दोष सुधारण्यात,  पोलिओ काढून टाकण्यात आणि अवरोधित मार्गांना मुक्त करण्यास मदत करू शकते. हे स्थितीनुसार स्थानिक तसेच सामान्य भूल देऊन केले जाऊ शकते.

जीवनशैली व्यवस्थापन

आपण उपचार घेत असाल तरीही, साइनसिटिसचे पूर्णपणे निराकरण करण्यासाठी स्वत: ची काळजी घेणे आवश्यक आहे. संपूर्ण उपचारांसाठी आपल्या दैनंदिन नियमानुसार खालील चरणांचे अनुसरण करणे आवश्यक आहे:

  • भरपूर विश्रांती घ्या 
    पुरेशी विश्रांती घेण्याने जलद पुनर्प्राप्ती आणि आपल्या सामान्य दैनंदिन कामात परत जाण्यात मदत होईल.
  • आपल्या शरीरात जलीकृत ठेवा 
    भरपूर द्रवपदार्थ घ्या, ज्यामुळे तुमचे ग्लुकोज पातळी सामान्य ठेवण्यास मदत होईल.
  • धूम्रपान टाळा 
    धूम्रपान करण्यापासून दूर राहिल्यास आणखी उत्तेजित होणे टाळले जाते. नाक आणि साइनस किनारीचे निर्जलीकरण झाल्यास तुम्ही अशाने लवकर बरे व्हाल.
  • स्टीम इनहेलशन  
    बर्याच कालावधीसाठी गरम शॉवरखाली रहा किंवा भांडीतून गरम पाण्याची वाफ घ्या. खुर्चीवर किंवा जमिनीवर बसताना आणि भांडी ठेवताना भांडीच्या वरच्या भागावर बेंड घाला. आपले डोके जाड कापडाने झाकून ठेवा आणि थंड पाणी टाळा.
  • नेझल इरिगेशन
    खारट पाण्यातील सोल्यूशनसह आपल्या नाकांचा मार्ग स्वच्छ करा.
  • एका उंच ठिकाणावर डोके ठेवून झोपा 
     पायांपेक्षा उंच स्थितीत डोके ठेवून झोपल्यास, नेझल मेंब्रेन साफ होण्यास मदत होते.
  •  उंच ठिकाणे टाळा  
    यामध्ये हवाई प्रवास सामील आहे. याचे कारण असे की, हवेच्या दाब कमी झाल्याने  नकारात्मक प्रभाव पडतो आणि आपली प्रकृती खराब होऊ शकते.
  • आहार  
    खालील काही पदार्थ खाव्यात आणि टाळले जातात:
# हे खाद्यपदार्थ जळजळ रोखतात जळजळ होण्याचा धोका वाढवणारा पदार्थ
1. ओमेगा -3 फॅटी ऍसिडमध्ये समृद्ध असलेली मासे. उदा., सार्डिन, वन्य सामन, कोद प्रक्रिया केलेले शर्करा जे सामान्यतः सुक्रोज किंवा फ्रक्टोज म्हणून लेबल केले जातात
2. ओव्हॅगा -3 फॅटी ऍसिडमध्ये एवोकॅडो अधिक असल्यामुळे ते रोग प्रतिकारशक्ती वाढवतात. पिझ्झासारख्या उच्च संतृप्त चरबीयुक्त सामग्री आणि चीजसह डेअरी उत्पादने असलेले अन्न
3. किडनी बीन्स, मुंग , पिंटोसारख्या ओमेगा -3-फॅटी ऍसिडमध्ये समृध्द बीन्स मोनोसोडियम ग्लूटामेट, जे सामान्यत: कॅन केलेला आणि प्रसंस्कृत खाद्य पदार्थात असते
4. हिरव्या भाज्या आणि बीनचे अंकुर विटामिन सी आणि कॅल्शियम समृध्द असतात जे हिस्टॅमिन प्रतिकार करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. हिस्टॅमिन आपल्या शरीरातील दाहक प्रतिक्रियांसाठी जबाबदार आहे. अतिरिक्त ओमेगा -6-फॅटी ऍसिडस्, जे तेलांमध्ये आढळतात, जसे कॉर्न ऑइल, केशर तेल, सूर्यफूल तेल
5. हिरव्या चहा आणि इतर द्रव पदार्थ निर्जलीकरणामुळे डोकेदुखी कमी करण्यात मदत करू शकतात. राई, गहू, जव आणि दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये आढळणारे ल्युटेन आणि केसिन प्रोटीन
6. लिंबूवर्गीय आणि व्हिटॅमिन सीच्या उच्च पातळीसह इतर फळे, उदा. टोमॅटो. सफरचंद आणि नाशपात्र क्वार्सीटिन नामक नैसर्गिक अँटीहिस्टामाईनमध्ये समृद्ध असतात . मॅश केलेले बटाटे आणि अन्नधान्य यांसारख्या परिष्कृत कार्बोहायड्रेट्स
Dr. K. K. Handa

Dr. K. K. Handa

कान, नाक और गले सम्बन्धी विकारों का विज्ञान

Dr. Aru Chhabra Handa

Dr. Aru Chhabra Handa

कान, नाक और गले सम्बन्धी विकारों का विज्ञान

Dr. Yogesh Parmar

Dr. Yogesh Parmar

कान, नाक और गले सम्बन्धी विकारों का विज्ञान

सायनस साठी औषधे

सायनस के लिए बहुत दवाइयां उपलब्ध हैं। नीचे यह सारी दवाइयां दी गयी हैं। लेकिन ध्यान रहे कि डॉक्टर से सलाह किये बिना आप कृपया कोई भी दवाई न लें। बिना डॉक्टर की सलाह से दवाई लेने से आपकी सेहत को गंभीर नुक्सान हो सकता है।

Medicine NamePack SizePrice (Rs.)
Blumox CaBLUMOX CA 1.2GM INJECTION 20ML103
BactoclavBACTOCLAV 1.2MG INJECTION99
Mega CvMEGA CV 1.2GM INJECTION98
AzibactAzibact 100 Mg/5 Ml Redimix Suspension21
AtmAtm 100 Mg Tablet Xl20
Erox CvEROX CV DRY SYRUP84
MoxclavMoxclav 1.2 Gm Injection95
NovamoxNOVAMOX 500MG CAPSULE 10S0
Moxikind CvMoxikind Cv 1000 Mg/200 Mg Injection92
PulmoxylPulmoxyl 250 Mg Tablet Dt50
AzilideAzilide 100 Mg Redimix22
ZithroxZithrox 100 Mg Suspension20
AzeeAZEE 100MG DRY 15ML SYRUP27
ClavamClavam 1000 Mg/62.5 Mg Tablet XR352
AdventAdvent 200 Mg/28.5 Mg Dry Syrup47
AugmentinAUGMENTIN 1.2GM INJECTION 1S105
ClampCLAMP 30ML SYRUP45
AzithralAzithral XL 200 Liquid 60ml152
MoxMox 250 mg Capsule27
Zemox ClZemox Cl 1000 Mg/200 Mg Injection135
P Mox KidP Mox Kid 125 Mg/125 Mg Tablet12
AceclaveAceclave 250 Mg/125 Mg Tablet85
Amox ClAmox Cl 200 Mg/28.5 Mg Syrup39
ZoclavZoclav 500 Mg/125 Mg Tablet159

तुम्हाला किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणत्याही सदस्याला हा आजार आहे काय? कृपया सर्वेक्षण करा आणि दुसर्‍यांची मदत करा

References

  1. MedlinePlus Medical Encyclopedia: US National Library of Medicine; Sinusitis
  2. Better health channel. Department of Health and Human Services [internet]. State government of Victoria; Sinusitis
  3. National Health Service [Internet]. UK; Sinusitis (sinus infection).
  4. Mustafa M, Patawari P, Iftikhar HM, Shimmi SC, Hussain SS, Sien MM. Acute and chronic rhinosinusitis, pathophysiology and treatment. Int J Pharm Sci Invent. 2015 Feb;4(2):30-36.
  5. World Allergy Organization. Rhinosinusitis: Synopsis. A World Federation of Allergy, Asthma and Clinical Immunology Societies [Internet]
  6. OMICS International [Internet]; Chronic Sinusitis
  7. Am Fam Physician. 2001 Jan 1;63(1):69-77. [Internet] American Academy of Family Physicians; Adult Rhinosinusitis: Diagnosis and Management.
  8. Bachert C, Pawankar R, Zhang L, Bunnag C, Fokkens WJ, Hamilos DL, et al. ICON: chronic rhinosinusitis. World Allergy Organ J. 2014;7:25. PMID: 25379119
  9. National Health Service [Internet]. UK; Nasal polyps.
  10. American College of Allergy, Asthma & Immunology, Illinois, United States. Sinus Infection
  11. National Institute of Health and Family Welfare. Sinusitis. Ministry of Health and Family Welfare [Internet]
  12. American College of Allergy, Asthma & Immunology, Illinois, United States. Allergic Rhinitis
  13. Center for Disease Control and Prevention [internet], Atlanta (GA): US Department of Health and Human Services; Sinusitis (sinus infection)
  14. American Academy of Allergy, Asthma & Immunology. Sinusitis. Milwaukee, WI [Internet]
  15. Health Harvard Publishing, Published: March, 2009. Harvard Medical School [Internet]. 5 easy steps to prevent sinusitis, from Harvard Women's Health Watch. Harvard University, Cambridge, Massachusetts.
  16. Baylor College of Medicine. Make your own saline rinse: Combat sinus infections. The Sinus Center at Baylor College of Medicine; August 20, 2014 [Internet]
  17. Pacific College of Oriental Medicine. IMPROVE YOUR SINUSES TODAY: WHAT TO EAT TO AVOID INFLAMMATION. Updated:09/10/17 [Internet]
  18. MedlinePlus Medical Encyclopedia: US National Library of Medicine; Sinusitis
और पढ़ें ...