झोपेचा विकार - Sleep Disorders in Marathi

Dr. Ayush PandeyMBBS,PG Diploma

May 04, 2019

March 06, 2020

झोपेचा विकार
झोपेचा विकार

झोपेचा विकार म्हणजे काय?

अस्वस्थ झोप, झोपेची बदललेली लय किंवा झोप न येणे या समस्यांचे झोपेच्या विकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते. झोपेच्या विकृतीमुळे दिवसा झोप येते आणि रात्री झोप येत नाही. यामुळे कधी कधी गंभीर वैद्यकीय परिस्थिती उद्भवू शकते.

याची मुख्य चिन्हे आणि लक्षणे काय आहेत?

झोपेच्या विकाराची त्याच्या कारणांवर आधारित अनेक लक्षणे असू शकतात. काही सामान्य लक्षणे खालील प्रमाणे आहेत:

  • झोपण्यात अडचण.
  • वारंवार जाग येणे आणि नंतर पुन्हा झोप न येणे.
  • दिवसभर थकवा जाणवणे किंवा झोप येणे.
  • चिंता.
  • एकाग्रतेची कमतरता.
  • चिडचिडेपणा.
  • नैराश्य.

याची मुख्य कारणं काय आहेत?

झोपेचे विकार अनेक रोगांमुळे होऊ शकतात, ज्यात खालील समाविष्ट आहे:

याचे निदान आणि उपचार कसे केले जातात?

सामान्यपणे, संपूर्ण वैद्यकीय इतिहासावरून झोपण्याच्या विकारांचे मूळ कारण सापडते. शारीरिक तपासणी, आजाराचे अचूकपणे निदान करण्यात मदत करू शकते. काही तपासण्यांमध्ये या समाविष्ट आहे:

  • पूर्ण रक्त गणना (सीबीसी), एरिथ्रोसाइट सेल्डिमेशन रेट (ईएसआर), सी-रीएशअ‍ॅक्टिव्ह प्रोटीन (सीआरपी), प्रोस्टेट-स्पेसिफिक अँटीजेन (पीएसए) (पुरुषांमध्ये), रक्तातील शुगरचे मूल्यांकन इ. अंतर्भूत शारीरिक रोगांचे निदान करण्यासाठी वापरले जाते.
  • ईईजी (इलेक्ट्रोएन्सेफॅलोग्राफी) मेंदूच्या विद्युतीय कार्याचे मूल्यांकन करण्यात आणि मेंदूच्या व्हेवचे मूल्यांकन करण्यात मदत करते.
  • पोलिओमोग्राफी (झोपेचा अभ्यास) झोपेतील शारीरिक क्रिया, मेंदूच्या लाटा आणि ऑक्सिजन पातळीचे मूल्यांकन करण्यात मदत करते.

मूळ रोगाचा उपचार केल्याने लक्षणे कमी करण्यात मदत होते.काही औषधे आणि पद्धती देखील झोपेच्या विकारांपासून मुक्त करण्यात मदत करतात. या उपचाराच्या पर्यायांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

  • औषधे - झोपेच्या गोळ्या, चिंता कमी करणाऱ्या गोळ्या, अँटी-अ‍ॅलर्जी औषधे इत्यादी. औषधे झोप येण्यास मदद करतात.
  • काउंसिलिंग - औषधोपचारासह काउंसिलिंग देखील मदत करू शकते, विशेषतः, झोपेचा विकार जर मानसिक तणाव किंवा मानसिक आजारामुळे असेल.
  • जीवनशैलीत बदल - आहारातील काही बदल, जसे फायबर आणि प्रथिनयुक्त आहार घेणे, साखरेचे सेवन कमी करणे यासारख्या काही बदलांमुळे मदत मिळू शकते. रात्री झोपाच्या आधी पाणी पिणे कमी केल्यास रात्रीच्या वेळी लघवीस जावे लागणार नाही. संध्याकाळी किंवा रात्रीच्या वेळी कॅफिन आणि अल्कोहोलसारखे उत्तेजक पदार्थ टाळणे.



संदर्भ

  1. UCSF Benioff Children's Hospital [Internet]. University of California San Francisco; Insomnia.
  2. National Sleep Foundation Sleep Disorders . Washington, D.C., United States [Internet].
  3. Cleveland Clinic. [Internet]. Cleveland, Ohio. Common Sleep Disorders.
  4. Center for Disease Control and Prevention [internet], Atlanta (GA): US Department of Health and Human Services; Are you getting enough sleep?
  5. American Academy of Sleep Medicine [Internet]. Darien, IL; Insomnia - Overview and Facts.

झोपेचा विकार साठी औषधे

झोपेचा विकार के लिए बहुत दवाइयां उपलब्ध हैं। नीचे यह सारी दवाइयां दी गयी हैं। लेकिन ध्यान रहे कि डॉक्टर से सलाह किये बिना आप कृपया कोई भी दवाई न लें। बिना डॉक्टर की सलाह से दवाई लेने से आपकी सेहत को गंभीर नुक्सान हो सकता है।