myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

गिलॉय किंवा टिनॉस्पॉरा एक पानझडी झाड आहे, जे भारताच्या अनेक भागांच्या जंगलामध्ये आढळते. आयुर्वेदिक आणि लौकोषधी प्रणाली या वनस्पतीला अनेक उपचारक व आरोग्य निर्माण फायद्यांसाठी परम आदर देते. खरेतर, त्याला शरिराच्या एकूण कार्याच्या सुधारामध्ये कार्यक्षमतेच्या संदर्भात “रसायन” असे म्हटले गेले आहे. तुम्हाला जाणून आश्चर्य वाटेल की गिलॉयला संस्कृतमध्ये “अमृत” म्हणजेच “ अमरता देणारे पेय” समजले जाते. या वनस्पतीच्या सर्व चमत्कारी प्रभावांना पाहता, मला आश्चर्य वाटत नाही की गिलॉय वास्तविक पौराणिक अमृत आहे, जे "देवांना" तरुण आणि चांगल्या आरोग्यात ठेवते.

गिलॉयचे रोप मूळभूतरीत्या अशक्त सुवासिक देठांसह वेल असते. देठाचे रंग पांढरसर ते राखाडी असते आणि ते 1-5 सेमी जाडीपर्यंत वाढते.  गिलॉय हृदयाच्या आकाराचे आणि मेंब्रेनस (पातळ) असते. त्यामध्ये उन्हाळाच्या महिन्यांदरम्यान हिरव्या छटेसह पिवळे असते, तर गिलॉय झाडाची फळे अधिक सामान्यरीत्या हिवाळ्यांमध्ये पाहिली जाते. गिलॉयचे फळ हिरवेसर बी असते, जे परिपक्वतेवर लाल होते. गिलॉयचे अधिकतर औषधीय लाभ या देठात उपस्थित आहेत, पण थोड्या मर्यादेत पाने, फळ आणि मुळेही वापरले जातात.

गिलॉयबद्दल काही मूळभूत तथ्य:

  • जीवशास्त्रीय नांवटिनोस्पोरा कॉर्डिफॉलिआ
  • कुटुंब: मेनिस्पर्मासिस
  • सामान्य नांवगिलॉय, गुडुची, गुलबेल, हृदयाच्या पानाचे मूनसीड, टिनोस्पॉरा
  • संस्कृत नांवअमृता, तांत्रिका, कुंडलिनी, चक्रलक्षिणी
  • वापरले जाणारे भाग: देठ, पाने
  • स्थानिक क्षेत्र भौगोलिक वितरण: गिलॉय भारतीय उपमहाद्वीपाचे स्थानिक वृक्ष आहे, पण ते चीनमध्येही आढळते.
  • तासीर: गरम करणारी
  1. आरोग्यासाठी गिलॉयचे फायदे - Giloy benefits for health in Marathi
  2. गिलॉय कसे वापरले जाते - How giloy is used in Marathi
  3. गिलॉयची मात्रा - Giloy dosage in Marathi
  4. गिलॉयचे सहप्रभाव - Giloy side effects in Marathi

गिलॉय आयुर्वेदिक औषधशास्त्रामध्ये विख्यात वनस्पती आहे. गिलॉय देठ न केवळ एक उत्कृष्ट उपचारक पदार्थ आहे, तर एक रसायन आहे, ते सुनिश्चित करते की तुमच्या शरिराचे अंग अधिक कार्यक्षमरीत्या कार्य करतील आणि सर्वोत्तम कार्य करतील. या आयुर्वेदिक पेयाच्या काही आरोग्य लाभांना पाहू या:

  • वजन कमी करण्यासाठी गिलॉय: गिलॉयचे हायपोलिपिडॅमिक कार्य असतात, जे नियमित घेतल्याने वजन कमी करण्यासाठी उत्कृष्ट बनते. ती पचनात्मक आरोग्य सुधारते आणि यकृताला सुरक्षित ठेवते.
  • तापासाठी गिलॉय: गिलॉय़चे प्रतिरोधकपरिवर्तक कार्य आणि प्रतिजैविक गुणधर्म असतात. डेंगू रोगासारख्या सामान्य सूक्ष्म जिवांमुळे होणार्र्या संक्रमणांपासून तुम्हाला सुरक्षित ठेवते.
  • मधुमेहासाठी गिलॉय: गिलॉय मधुमेहासाठी प्रभावी असते, कारण ते इंसुलिन प्रतिरोध सुधारण्याद्वरे रक्तातील ग्लूकोझ कमी करण्यास मदत करते.
  • श्वसनात्मक संक्रमणांसाठी गिलॉय: गिलॉय गंभीर खोकला, अलर्जिक रायनिटिसच्या उपचारामध्ये प्रभावी आहे आणि दमाच्या लक्षणांमध्ये आराम देण्यास साहाय्य करते.
  • स्त्रियांसाठी गिलॉय: प्रतिरोधकतेस चालना देणार्र्या गुणधर्मांमुळे, गिलॉय रजोनिवृत्तीच्या स्त्रियांसाठी खूप वापराची आहे. एंटीऑक्सिडेंट गुणधर्म ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका कमी करण्यास मदत करते.
  • पुरुषांसाठी गिलॉय: गिलॉयचेव वापर पुरुषांमधील लैंगिक प्रदर्शन आणि कामेच्छा सुधारून वीर्यपतनाची गुणवत्ता सुधारते.
  • कर्करोगासाठी गिलॉय: काही अभ्यासांचा दावा आहे की कर्करोगाच्या उपचारामध्ये एंटीऑक्सिडेंट गुणधर्मांमुळे गिलॉय उपयोगी आहे.
  • मानसिक आरोग्यासाठी गिलॉय: गिलॉय चिंता, अवसाद आणि इतर मानसिक आरोग्य परिस्थितींच्या प्रबंधनात सामान्यरीत्या वापरले जाते. 
  1. गिलॉय प्रतिरोधकतेला चालना देते - Giloy boosts immunity in Marathi
  2. डेंगूसाठी गिलॉय - Giloy for Dengue in Marathi
  3. मधुमेहासाठी गिलॉय - Giloy for diabetes in Marathi
  4. संधिवातासाठी गिलॉय - Giloy for arthritis in Marathi
  5. यकृतासाठी गिलॉय - Giloy for liver in Marathi

गिलॉय प्रतिरोधकतेला चालना देते - Giloy boosts immunity in Marathi

गिलॉय त्याच्या प्रतिरोधकतासंप्रेरक लाभांसाठी औषधांच्या पारंपरिक प्रणालीत खूप वापरले जाते. आयुर्वेदिक वैद्य गिलॉयला परमोच्च प्रतिरोधकतेस चालना देणार्र्या वनस्पती समजतात. एकेकाळी घेतलेल्या वैद्यकीय चाचणीमध्ये, 68 एचआयव्ही सकारात्मक लोकांना दोन गटांमध्ये विभागले गेले. एका गटाला गिलॉय दिले गेले, तर दुसर्र्या गटाला सहा महिन्यांच्या काळावधीसाठी प्लॅसॅबो (कोणतेही उपचारक प्रभाव नसलेले पदार्थ)  दिले गेले. नियत काळावधीच्या शेवटी, असे आढळले की गिलॉय घेतलेल्या गटामध्ये रोगाच्या लक्षणांमध्ये एकूण घटासह आरोग्यात लक्षणीय सुधार दर्शवले. एथ्नोफार्मकॅलॉजीच्या पत्रिकेप्रमाणें, गिलॉय किंवा टिनोस्पॉरामध्ये एक नैसर्गिक जीवरसायन असते, जे या वनस्पतीच्या प्रतिरोधकता संप्रेरक प्रभावासाठी जवाबदार आहे. अतिरिक्त अभ्यास सुचवतात की प्रतिरोधकता संप्रेरक यंत्रणा शरिरातील फॅगोसाइट्स ( प्रतिरोधकता कोशिकांचे प्रकार)मुळे असू शकते

डेंगूसाठी गिलॉय - Giloy for Dengue in Marathi

आयुर्वेदिक वैद्य सुचवतात की गिलॉय रस डेंगूच्या आधीच्या लक्षणांसाठी उपाय आहे. इंटरनेशनल जर्नल ऑफ अप्लाइड रिसर्च मध्ये उल्लिखित प्रकरण अभ्यासाप्रमाणें, डेंगूच्या एका स्त्री रुग्णाला 15 दिवसांच्या काळावधीसाठी 40एमएल गिलॉय रस दिले गेले. 15 दिवसांच्या शेवटी, व्यक्तीने ताप आणि चट्ट्यांमध्ये घटीसह प्लॅटलेट स्तरामध्ये लक्षणीय सुधार दर्शवले. कोणतेही प्रमाणजन्य सहप्रभाव दिसून आले नाहीत. इतर एका अभ्यासामध्ये, कमी प्लॅटलेट असलेल्या 200 लोकांना 5 दिवस 5एमएल पापाया आणि गिलॉय पानाचे साराचे मिश्रण दिले गेले. प्लॅटलेट स्तरामध्ये लक्षणीय सुधार सर्व रुग्णांमध्ये दिसून आले. म्हणून, हे सुरक्षितरीत्या सांगितले जाऊ शकते की गिलॉय किंवा टिनॉस्पॉरामध्ये डेंगूविरुद्ध प्राथमिक उपचारपद्धतींची क्षमता आहे

मधुमेहासाठी गिलॉय - Giloy for diabetes in Marathi

पारंपरिक आणि लोकौषधी प्रणालींमध्ये गिलॉय हायपोग्लायसेमिक (रक्तशर्करा कमी करणारे) पदार्थ समजले जाते. मधुमेहरोधी म्हणून गिलॉयच्या कार्यक्षमतेची चाचणी करण्यासाठी अनेक प्राणिजन्य व प्रयोगशाळाआधारित अभ्यास घेण्यात आलेले आहेत. अभ्यास दर्शवतात की गिलॉय किंवा टिनॉस्पॉरा रक्तशर्करा कमी करण्यात खूप कार्यक्षम आहे. हे पुढे नमूद केले गेले की हा वनस्पती शरिरात इंसुलिन संवेदनशीलता वाढवून आणि ऑक्सिडेटिव्ह तणाव कमी करून त्याचे हायपोग्लीसीमिक कार्य नियमित करते. तसेच, गिलॉय ग्लूकोझ चयापचयामध्ये काही महत्त्वपूर्ण टप्प्यांसह हस्तक्षेप करतो, ज्याने रक्तातील ग्लूकोझ एकूण घटतो. खरेतर, भारतातील वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषद् आणि राष्ट्रीय वनस्पतिशास्त्रीय संशोधन संस्थानाने गिलॉय एक घटक असलेले पॉलिहर्बल (एकापेक्षा अधिक वनस्पतीने बनलेले) टॅबलेट सुरू केले आहे. सीआयएसआर प्रमाणें, या औषधीला रक्तशर्करा कमी करण्यासाठी आयुर्वेदिक पूरक तत्व म्हणून सुरू केले आहे आणि सामान्य मधुमेहरोधी औषधांसोबत त्याचे कोणतेही सहप्रभाव नाहीत. म्हणून कोणतेही औषध किंवा वनस्पती घेण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टराशी बोलण्याचा सल्ला नेहमी दिला जाईल. (अधिक पहा: मधुमेह उपचार). 

संधिवातासाठी गिलॉय - Giloy for arthritis in Marathi

वैद्यकीयपूर्व परीक्षण सुचवतात की गिलॉय संधिवातात्मक दाह व हाडांची क्षती कमी करण्यासाठी एक उत्कृष्ट पदार्थ आहे. पुढे अहवाल दिले गेले की गिलॉय काही विशिष्ट सायटोकिन्स ( शरिराच्या प्रतिरोधकता प्रणालीद्वारे गळती होणारी प्रथिने) यांची गतिविधी दाबून गिलॉय ने दाह कमी केले आणि टी कोशिका ( एक प्रकारचे प्रतिजैविक कोशिका) शरिराच्या दाहशामक गतिविधीसाठी मुख्यत्वे जवाबदार आहे. तसेच, हे नोंदवले गेले की गिलॉय ऑस्टिओक्लास्ट्सची गतिविधी थांबवते, ज्या माणसांमध्ये बोन रिसर्प्शन आणि रिमॉडलिंगसाठी जवाबदार कोशिका आहेत. म्हणून, तुम्हाला आधीच संधिवाताचा त्रास असल्यास, गिलॉय घेण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याशी बोललेले बरे राहील. (अधिक वाचा: संधिवाताचे प्रकार). 

यकृतासाठी गिलॉय - Giloy for liver in Marathi

आयुर्वेदामध्ये, गिलॉय सर्वात महत्वपूर्ण यकृतसुरक्षादायक वनस्पतींपैकी मानले जाते. आयुर्वेदिक डॉक्टर काविळासारख्या उपचारक परिस्थितींसाठी गिलॉयचा सल्ला देतात. हल्लीच्या प्रयोगशाळा प्राणिआधारित अभ्यास सुचवतात की गिलॉयचे सार (देठ, साल, पान) दिल्याने लक्षणीय यकृतसुरक्षा गतिविधी  दाखवते. पुढे असा दावा केला गेला की गिलॉय सुपरऑक्साइड डिस्म्युटेसचे स्तर वाढवतो, तर त्याच वेळी यकृतातील विविध जैवरसायनांची गळती उदा. एमिनोट्रांसफरेस, एलॅनिन एमिनोट्रांस्फरेस . त्याच वेळी घटते. डॉक्टरांप्रमाणें, हे इंजाइम निरोगी यकृताद्वारे लहान मात्रांमध्ये गळतात, पण हानी झालेल्या किंवा समस्याग्रस्त यकृताच्या बाबतीत, हे इंझाइम खूप मोठ्या प्रमाणात गळतात. हे शरिरातील यकृत आधारित विषारीपणाचे कारण बनते. प्रयोगशाळा अभ्यास दर्शवतात की  गिलॉयमधील टीनोस्पॉरिन आणि टीनोस्पॉरॉन हेपटायटीस बी ईविरुद्ध खूप उपयोगी ठरू शकते. यकृताला क्षती आणि कावीळ्च्या लक्षणांमध्ये लक्षणीय घट सर्व प्रयुक्तांमध्ये आढळली. तरीही, तुम्हाला यकृताच्या विकाराचा त्रास असल्यास, कोणत्याही रूपात गिलॉय घेण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याचा सल्ला घेतलेले बरे राहील

गिलॉय देठ किंवा पानाचा काढा या रूपात घेतले जाते, पण ते सामान्यपणें पूडच्या रूपात वापरले जाते. गिलॉय टॅबलेट्स, कॅप्स्युल आणि गिलॉय रस आयुर्वेदिक वैद्याद्वारे विहित केल्याने घेतले जाऊ शकते. या वनस्पतीची चवीची तुम्हाला आवड नसल्यास, तुम्ही वनस्पतीजन्य चहाच्या रूपात त्याला घेऊ शकता

आयुर्वेदिक वैद्यांनुसार, 1-2 ग्रॅम गिलॉय देठ किंवा गिलॉय पानाचे पूड आणि 5 मि. ली. पर्यंत गिलॉय देठ किंवा पानाचे रस त्याच्या सहप्रभावांची काळजी करता घेता येते. तरीही, गिलॉय आरोग्य पूरक तत्त्व म्हणून गिलॉय घेण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याचा सल्ला घेणें उत्तम राहील

  • गिलॉय एक कार्यक्षम हायपोग्लायसेमिक पदार्थ (रक्तशर्करा कमी करणारे) आहे, म्हणून तुम्ही औषध घेत असलेले मधुमेहाचे रुग्ण असल्यास, कोणत्याही रूपात गिलॉय घेण्यापूर्वी डॉक्टरांशी तपासण्याचा सल्ला दिला जातो.
  • गरोदरपणा किंवा स्तनपानादरम्यान गिलॉयच्या संभाव्य प्रभावांबद्दल कोणतेही प्रमाण उपलब्ध नव्हे. म्हणून, गरोदर आणि स्तनपान करवणार्र्या स्त्रियांना कोणत्याही रूपात गिलॉय वापरण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याचा सल्ला घेण्याचा सल्ला दिला जातो.
  • गिलॉय एक उत्कृष्ट प्रतिरोधकसंप्रेरक आहे, म्हणजेच अधिक सक्रियपणें कार्य करण्यासाठी तुमच्या प्रतिरोधकता प्रणालीला संप्रेरित करू शकतो. म्हणून, तुम्हाला स्वयंप्रतिरोध रोग असल्यास, गिलॉय घेण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टरांना विचारणें किंवा गिलॉय न घेणेंच बरे राहील. 
और पढ़ें ...

References

  1. M.V. Kalikar et al. Immunomodulatory effect of Tinospora cordifolia extract in human immuno-deficiency virus positive patients. Indian J Pharmacol. 2008 Jun; 40(3): 107–110. PMID: 20040936
  2. Sharma U, Bala M, Kumar N, Singh B, Munshi RK, Bhalerao S. Immunomodulatory active compounds from Tinospora cordifolia. J Ethnopharmacol. 2012 Jun 14;141(3):918-26. PMID: 22472109
  3. Soham Saha, Shyamasree Ghosh. Tinospora cordifolia: One plant, many roles. Anc Sci Life. 2012 Apr-Jun; 31(4): 151–159. PMID: 23661861
  4. Sannegowda KM, Venkatesha SH, Moudgil KD. Tinospora cordifolia inhibits autoimmune arthritis by regulating key immune mediators of inflammation and bone damage. Int J Immunopathol Pharmacol. 2015 Dec;28(4):521-31. PMID: 26467057
  5. V. Sharma, D. Pandey. Protective Role of Tinospora cordifolia against Lead-induced Hepatotoxicity. Toxicol Int. 2010 Jan-Jun; 17(1): 12–17. PMID: 21042467
  6. B. T. Kavitha, S. D. Shruthi, S. Padmalatha Rai, Y. L. Ramachandra1. Phytochemical analysis and hepatoprotective properties of Tinospora cordifolia against carbon tetrachloride-induced hepatic damage in rats. J Basic Clin Pharm. June 2011-August 2011; 2(3): 139–142. PMID: 24826014
  7. Hussain L, Akash MS, Ain NU, Rehman K, Ibrahim M. The Analgesic, Anti-Inflammatory and Anti-Pyretic Activities of Tinospora cordifolia. Adv Clin Exp Med. 2015 Nov-Dec;24(6):957-64. PMID: 26771966
  8. B. K. Ashok, B. Ravishankar, P. K. Prajapati, Savitha D. Bhat. Antipyretic activity of Guduchi Ghrita formulations in albino rats. Ayu. 2010 Jul-Sep; 31(3): 367–370. PMID: 22131741
  9. Thatte UM, Kulkarni MR, Dahanukar SA. Immunotherapeutic modification of Escherichia coli peritonitis and bacteremia by Tinospora cordifolia. J Postgrad Med. 1992 Jan-Mar;38(1):13-5. PMID: 1512717
  10. Tiwari M, Dwivedi UN, Kakkar P. Tinospora cordifolia extract modulates COX-2, iNOS, ICAM-1, pro-inflammatory cytokines and redox status in murine model of asthma. J Ethnopharmacol. 2014 Apr 28;153(2):326-37. PMID: 24556222
  11. Badar VA et al. Efficacy of Tinospora cordifolia in allergic rhinitis. J Ethnopharmacol. 2005 Jan 15;96(3):445-9. Epub 2004 Nov 23. PMID: 15619563
  12. Mohanjit Kaur, Amarjeet Singh, Bimlesh Kumar. Comparative antidiarrheal and antiulcer effect of the aqueous and ethanolic stem bark extracts of Tinospora cordifolia in rats. J Adv Pharm Technol Res. 2014 Jul-Sep; 5(3): 122–128. PMID: 25126533
  13. Stanely Mainzen Prince P, Menon VP, Gunasekaran G. Hypolipidaemic action of Tinospora cordifolia roots in alloxan diabetic rats. J Ethnopharmacol. 1999 Jan;64(1):53-7. PMID: 10075122
  14. Gameiro CM, Romão F, Castelo-Branco C. Menopause and aging: changes in the immune system--a review. Maturitas. 2010 Dec;67(4):316-20. PMID: 20813470
  15. Singh N, Singh SM, Shrivastava P. Effect of Tinospora cordifolia on the antitumor activity of tumor-associated macrophages-derived dendritic cells. Immunopharmacol Immunotoxicol. 2005;27(1):1-14. PMID: 15803856