myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

जीवनसत्त्व सी काय आहे?

जीवनसत्त्व सी ही एक जलघुलनशील जीवनसत्त्व आहे जे नैसर्गिकरित्या संत्रा आणि लिंबूसारख्या काही खाद्य उत्पादनांमध्ये नैसर्गिकरित्या असते आणि आहाराचे पूरक तत्त्व म्हणूनही उपलब्ध आहे. याला एल-एस्कॉर्बिक एसिडही म्हटले जाते आणि नैसर्गिकरित्या शरीराद्वारे संश्लेषित करता येत नाही, जे याला आहारात खाणे आवश्यक बनवते. त्याच्या शरीराच्या सामान्य कार्यामध्ये असंख्य फायदे आणि सहाय्य आहेत, त्यापैकी सर्वात आवश्यक कार्य, कोलेजन तंतूंचे जैव संश्लेषण.

कॉलॅजन तंतू काय आहेत?

कोलेजन हे संयोजक तंतूंमध्ये मुख्य संरचनात्मक प्रोटीन आहे, जे आपल्या शरीरातील एकूण प्रोटीन सामग्रीच्या सुमारे 25% ते 35% बनवते. हे हाडे, कार्टिलेज, टेंडन, त्वचा, स्त्राव आणि फॅसिआ यांचे मुख्य घटक आहे. त्वचेची मजबुती टिकवून ठेवण्यासाठी त्वचेच्या ताकद व लवचिकपणासाठी ते मोठ्या प्रमाणावर ताकदवान आहे, जे वयाबरोबर हळूहळू कमी होत जाते. आजपर्यंत आढळलेले 28 प्रकारचे कोलेजन  तंतू आहेत परंतु मानवी शरीरात 90%  कोलेजन आढळतात.

जीवनसत्त्व सी कोलेजन तंतुंच्या संश्लेषणामध्ये मदत करते म्हणून, जखमेच्या उपचार, पुनर्प्राप्ती आणि ऊतक पुनरुत्पादनाच्या प्रक्रियेत त्याची प्रमुख भूमिका असते. हे विटामिन ई सारख्या शरीरातील इतर अँटिऑक्सिडंट्सच्या क्रियाकलापांवर जोर देणारी एक शक्तिशाली अँटिऑक्सीडेंट देखील आहे जी मुक्त रेडिकलमुळे झालेल्या नुकसानीस कमी करते. हे अन्न नसलेल्या लोखंडाचे शोषण सुधारित करते. याव्यतिरिक्त, आपल्या प्रतिकार शक्ती वाढविण्यासाठी जीवनसत्त्व सीची महत्त्वपूर्ण भूमिका आहे.

  1. जीवनसत्त्व सी प्रचुर खाद्यपदार्थ - Vitamin C rich foods in Marathi
  2. जीवनसत्त्व सीचे फायदे - Benefits of Vitamin C in Marathi
  3. प्रतिदिन जीवनसत्त्व सी मात्रा - Vitamin C dosage per day in Marathi
  4. जीवनसत्त्व सी कमतरता - Vitamin C deficiency in Marathi
  5. जीवनसत्त्व सी अतिरिक्त मात्रा - Vitamin C overdose in Marathi

जीवनसत्त्व सी खालील खाद्यपदार्थ व फळांमध्ये आढळत असतो:

  • नारळाचे फळ, लिंबू, द्राक्षांचा वेल, गोड लिंबासारखे लिंबूवर्गीय फळ
  • स्ट्रॉबेरी, हूसबेरी, ब्लूबेरी, रास्पबेरी आणि क्रॅबेरीसारखे बेरी
  • खरबूज आणि टरबूज
  • कॅंटलॉप
  • टोमॅटो
  • अननस
  • किवी
  • गुवा
  • आंबा
  • पपई
  • ब्रोकोली, लाल मिरची, हिरवी मिरची, आणि फुलकोबी सारख्या भाज्या.
  • पालक, कोबी आणि सलिपसारखे हिरव्या पालेभाज्या.
  • गोड आणि पांढर्या बटाटे.
  • काही पॅकेज केलेले अन्न जसे अन्नधान्य आणि डाळींमध्ये जीवनसत्त्व सी असते (जे पॅकेजिंगच्या सामग्री सारणीवर तपासले जाऊ शकते) .
  • हे विशेष डोस आणि उपचारांसाठी उपलब्ध कॅप्सूल, टॅब्लेट आणि कृत्रिम पूरक रूपात देखील उपलब्ध आहे.

स्वयंपाक, हीटिंग किंवा मायक्रोवेव्हिंगमुळे त्यांचे पौष्टिक घटक आणि त्यांच्यातील जीवनसत्त्व सी कमी होण्यापासून जीवनसत्त्व सी समृध्द अन्न कच्चे असावे. त्याचप्रमाणे, त्यांना लांबपासून संग्रहित करणे किंवा त्यांना दिवसात ठेवणे देखील शिफारसीय नाही. स्टोअर खरेदी करताना रस आणि पॅकेज केलेले फळ खरेदी करताना घन पदार्थांना जास्त प्रकाश मिळाल्यामुळे अन्नपदार्थांच्या पोषण सामग्रीचे संरक्षण होईल. हे फळे आणि भाज्या धुऊन झाल्यावर ताजे आणि बेजबाबदार खातात.

आता आपल्याला माहित आहे की कोणते पदार्थ जीवनसत्त्व सीमध्ये समृद्ध आहेत, जीवनसत्त्व सीच्या काही उपयोग आणि फायद्यांचे चर्चा करू या.

  • जखमेच्या उपचारांना प्रोत्साहन देते: जीवनसत्त्व सी हा एक उत्कृष्ट जखमेच्या उपचार एजंट आहे. हे फक्त जखमांना संसर्ग होण्यापासून रोखत नाही परंतु कमीतकमी स्काय तयार करून घाव बंद करण्यास देखील मदत करते.
  • त्वचेसाठी चांगले: जीवनसत्त्व सी सनबर्न बरे होण्यात मौखिक आणि टॉपिकल एप्लिकेशनमध्ये वापरले जाते. कोलेजन आणि एलिस्टिनच्या निर्मितीमध्ये ते महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते जे त्वचा स्वच्छता आणि लवचिकता सुधारते. त्याच्या अँटिऑक्सिडेंट गुणधर्मांमुळे, विटामिन सी खालच्या काळातील वृद्धी चिन्हे ठेवण्यात मदत करतो.
  • प्रतिकारशक्ती सुधारते: जीवनसत्त्व सी प्रतिजैविकेविरूद्ध लढण्यासाठी प्रतिरक्षा प्रणाली पेशी उत्तेजित करते आणि ते ऑक्सीडिएटिव्ह तणाव देखील कमी करते, यामुळे आपले रोग प्रतिकारशक्ती मजबूत करते. तसेच, त्वचेच्या अडथळ्यांना मजबूत करून आपल्या शरीरातील रोगजनकांच्या प्रवेशास प्रतिबंध करते.
  • हिरड्यांसाठी फायदे: जीवनसत्त्व सी जिवाणूजन्य संक्रमणांपासून बचाव करते, रोग प्रतिकारशक्तीस उत्तेजित करते आणि मलमांमध्ये कोलेजनचे उत्पादन वाढवते ज्यायोगे गम रक्तस्त्राव आणि संक्रमण टाळता येते.
  • वजन कमी करण्यास मदत करते: जीवनसत्त्व सी नैसर्गिक वजन कमी करणारे एजंट आहे. हे आपल्या शरीरातील अतिवृद्ध चरबी बर्न करण्यास मदत करते आणि चयापचय सुधारते ज्यायोगे वजन कमी कमी होते.
  • मेमरी सुधारते: अभ्यासानुसार असे सूचित होते की जीवनसत्त्व सीचे अँटिऑक्सीडेंट गुणधर्म सूज कमी करण्यास आणि मेंदूमध्ये मुक्त क्रांतिकारक नुकसानीस कमी करण्यास मदत करतात, जे आयुष्याशी संबंधित मेमरी लॉस आणि संज्ञेमध्ये कमी होते.

जीवनसत्त्व सी ताजे फळे आणि भाज्यांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहे आणि हे पूरक पदार्थ, गोळ्या आणि तोंडावाटे म्हणून देखील उपलब्ध आहे, जे आपल्या चिकित्सक किंवा दंतवैद्याद्वारे शिफारस केलेले असल्यास आपण कोणत्याही दुष्परिणाम किंवा विषबाधा टाळण्यासाठी शिफारस केली पाहिजे.

सर्व वयोगटातील जीवनसत्त्व सी करीता सल्ला दिलेली दैनिक अनुमत मात्रा (आरडीए) खाली नमूद केला आहे. तथापि, हे वैयक्तिक उंची, वजन आणि इतर घटकांवर अवलंबून बदलू शकते आणि कोणत्याही आहारातील बदल करण्यापूर्वी डॉक्टरांची सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

वय  पुरुष स्त्री
 6 महिन्यांपर्यंत 40 एमजी 40 एमजी
7 महिने ते 1 वर्ष 50 एमजी 50 एमजी
1 वर्षे ते 3 वर्षे 15 एमजी 15 एमजी
4 वर्षे ते 8 वर्षे 25 एमजी 25 एमजी
9 वर्षे ते 13 वर्षे 45 एमजी 45 एमजी
14 वर्षे ते 18 वर्षे 75 एमजी 65 एमजी
19 वर्षे आणि त्यापलीकडे (वयस्कर लोकांसाठी मात्रा) 90 एमजी 75 एमजी

स्त्रियांसाठी वर नमूद मात्रांशिवाय, गरोदर व स्तनपान देणार्र्या महिलांनी अतिरिक्त व्हिटॅंमिन सी घेतले पाहिजे:

  • गरोदर महिलांसाठी जीवनसत्त्व ईचे दैनंदिन मात्रा  85 एमजी आहे
  • स्तनात दूध येणार्र्या महिलांनी 125एमजी जीवनसत्त्व घेतले पाहिजे.

जीवनसत्त्व सीची कमतरता स्कर्वी बनविण्यास ज्ञात आहे, जे खालील चिन्हे आणि लक्षणे प्रदर्शित करते:

  • वैशिष्ट्यपूर्ण चमच्याच्या आकाराची नखे
  • शुष्क क्षती झालेली त्वचा
  • जखम लवकर बरे न होणें
  • लवकर खरचटणें
  • हाडे व सांध्यांमध्ये वेदना
  • लहान मुलांमध्ये हाडे विद्रूप होणें
  • रक्तक्षय
  • संक्रमणाचा अधिक धोका असण्याद्वारे परिलक्षित अशक्त प्रतिकार.
  • सांध्यांचे दाह (सूज) आणि सामान्य घातक ( दीर्घकाळ टिकणारे) दाह
  • थकवा
  • वजन वाढ

यांपैकी एखादे लक्षण असल्यास तुमच्या डॉक्टरांना त्वरित कळवा.

सल्ला दिलेल्या किंमतीपेक्षा अधिक किंवा खूप वेळ वापरल्यास, तुम्हाला खालीलप्रमाणें सहप्रभाव होऊ शकतातः

  • मळमळ
  • अतिसार
  • पोटामध्ये कळा येणें (पोटात वेदना)
  • पोट बिघडणें
  • खूप वेळ अतिरिक्त वापराने दातांचे एनेमल झिजू शकते, ज्याला दातामध्ये संवेदनशीलता किंवा वेदना म्हणून बघितले जाईल.
  • काही व्यक्तींमध्ये अलर्जिक प्रतिक्रियाही घडू शकतात.
  • जीवनसत्त्व बी12चे बिघडलेले स्तर.

 (अधिक वाचा: पोटाच्या वेदनेवर उपचार)

आपल्याला हायपरॉक्सलुरियाचा इतिहास (मूत्रमार्गाद्वारे ऑक्सॅलेटचे अत्यधिक विसर्जन) झाल्यास जीवनसत्त्व सी वापरताना सावधगिरी बाळगण्याची शिफारस केली जाते कारण यामुळे मूत्रपिंडांचे दगड वाढविण्याची जोखीम वाढते. जर आपणास आनुवांशिक हेमोक्क्रोमेटोसिस (अतिरिक्त लोह) ग्रस्त असेल तर विषाणू सीच्या दीर्घकाळ आणि जास्त प्रमाणात वापरानंतर तंतूंचे नुकसान उद्भवू शकते. सर्व परिस्थितींमध्ये, आपल्या डॉक्टरांनी विहित केल्याशिवाय आणि कोणत्याही सल्लामसलत न घेता आपण कोणत्याही आहारात पूरक आहार घेण्याची शिफारस केली जाते.

और पढ़ें ...