క్షయ (టిబి) - Tuberculosis (TB) in Telugu

Dr. Ajay Mohan (AIIMS)MBBS

December 19, 2018

March 06, 2020

ఆడియో కొద్దిగా ఆలస్యం కావచ్చు
క్షయ
सुनिए ఆడియో కొద్దిగా ఆలస్యం కావచ్చు

సారాంశం

క్షయ వ్యాధి (టిబి) అనేది మైకోబాక్టీరియం క్షయవ్యాధి ద్వారా సంభవించిన ఒక అంటు వ్యాధి. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రధాన ఆరోగ్య సమస్యలలో ఒకటి, ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో. ప్రపంచ జనాభాలో మూడింట ఒక వంతు జనాభాకి క్షయవ్యాధి ఉందని అంచనా వేయబడింది. ఇది ఒక అంటువ్యాధి మరియు వ్యాధి సోకిన వ్యక్తితో సాన్నిహిత్యం ద్వారా వ్యాపిస్తుంది. శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, టిబి వ్యాధికారకం సాధారణంగా ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్తుంది. దగ్గు, రక్తంతో ఎంగిలి, జ్వరం మరియు బరువు తగ్గడం వంటి వాటిని కలిగించే ఊపిరితిత్తులను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. కొన్నిసార్లు, అది ఎముకలు, నాడీమండలాన్ని కప్పే పొర (మెదడు కవరింగ్లు), మూత్రపిండాలు, మరియు ప్రేగులను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. టిబి సాధారణంగా యాంటీ కోచ్ మందులు అని పిలవబడే మందులతో చికిత్స  చేయబడుతుంది మరియు వ్యాధి రకము మరియు తీవ్రత మీద ఆధారపడి చికిత్స సాధారణంగా ఆరు నెలల నుండి మూడు సంవత్సరాల పాటు ఉంటుంది. వ్యక్తి సరైన కాలంలో సరైన చికిత్సను అందుకుంటే, అప్పుడు చికిత్స విజయం వంద శాతానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. కానీ కొన్నిసార్లు, TB పునఃస్థితి కావచ్చు లేదా తీవ్రమైన సందర్భాల్లో మరణానికి కారణమవుతాయి.

క్షయ (టిబి) అంటే ఏమిటి? - What is TB in Telugu

క్షయవ్యాధి (టిబి) ని కోచ్ సంక్రమణం అని కూడా పిలుస్తారు, ఇది మైకోబాక్టీరియం క్షయవ్యాధి ద్వారా సంభవించే అంటు వ్యాధి. ఈ వ్యాధి సాధారణంగా ఊపిరితిత్తులను ప్రభావితం చేస్తుంది, దీని కారణంగా నొప్పి (వాపు) సంభవిస్తుంది. కొన్నిసార్లు, టిబి మెదడు, వెన్నెముక లేదా కొన్నిసార్లు మూత్రపిండాలకు వ్యాప్తిస్తుంది. ఇది సంక్రమణ సంబంధిత మరణాలకు ప్రధాన కారణం మరియు ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అన్ని కారణాల-మరణాలలో టాప్ 10 జాబితాలో ఉంది.

క్షయ (టిబి) యొక్క లక్షణాలు - Symptoms of TB in Telugu

పంచవ్యాప్తంగా, చాలా మంది ప్రజలు మైకోబాక్టీరియం క్షయవ్యాధికి గురి అవుతారు మరియు వారిలో చాలా మంది ఈ బ్యాక్టీరియాను కలిగి ఉన్నారు. ఒక క్రియారహిత లేదా రహస్య వ్యాధి అరుదుగా ఏ లక్షణాలనైనా ఉత్పత్తి చేస్తుంది, అయితే, అది మాత్రమే క్షయ చర్మ పరీక్షకు (మాంటౌక్స్ పరీక్ష) అనుకూల ప్రతిస్పందన చూపుతుంది. ఈ జాప్య కాలం ఎంతవరకు కొనసాగుతుంది అనేందుకు ఇది అనూహ్యమైనది లేదా ఇది చురుకైన వ్యాధిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది.

చురుకైన వ్యాధిలో, వ్యాధి తీవ్రతను నిర్ణయించటానికి సహాయం చేసే లక్షణాల పరిధిని చూడవచ్చు. సాధారణంగా, ఊపిరితిత్తులు చేరి  టిబి యొక్క సంకేతాలు మరియు లక్షణాలను చూపుతాయి. వివిధ రకాల టిబి లలో లక్షణాలు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

పుపుస క్షయవ్యాధి

  • దీర్ఘకాలిక దగ్గు (మూడు వారాల కంటే ఎక్కువగా కొనసాగే దగ్గు).
  • రక్తవాంతి (ఎంగిలిలో రక్తం)
  • ఊపిరి తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది.
  • జ్వరం (ప్రారంభంలో మరియు చివరికి తక్కువ శ్రేణి, అధిక స్థాయిగా మారుతుంది).
  • రాత్రిపూట చెమటలు.
  • బరువు తగ్గడం.
  • అలసట.
  • ఆకలి లేకపోవడం.

టిబి బాక్టీరియా శోషరస గ్రంధులు,  ఎముకలు, మెదడు (మెనింజెస్), ప్రేగులు, మరియు మూత్రపిండాలు వంటి ఇతర అవయవాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుందని తెలిసింది; వ్యాధి ఊపిరితిత్తులను కాకుండా ఇతర అవయవాలను ప్రభావితం చేస్తే దాన్ని అదనపు పుపుస క్షయవ్యాధి అంటారు. క్రింద తెలిపినవి అదనపు పుపుస క్షయవ్యాధి యొక్క లక్షణాలు:

క్షయ (టిబి) యొక్క చికిత్స - Treatment of TB in Telugu

క్షయవ్యాధి అనేది అత్యంత అధ్యయనం చేసిన వ్యాధి మరియు చికిత్సకు అనేక రకాల మందులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ మందులు బ్యాక్టీరియానాశక (బాక్టీరియా ను చంపే మందులు) మరియు క్రిమినిరోధక మందులు (బాక్టీరియా పెరుగుదలను ఆపుతుంది, కాబట్టి మన రోగనిరోధక కణాలు వాటిని నాశనం చేయగలవు) గా వర్గీకరించబడ్డాయి. ఔషధప్రయోగం, మోతాదు, మరియు చికిత్స వ్యవధి యొక్క ఎంపిక సంక్రమణ రకము మరియు సంక్రమణ తీవ్రత ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది.

  • రహస్య అంటువ్యాధి
    ఇది సాధారణంగా ఆరు నెలల పాటు తీసుకోబడే ఒకే మందుతో చికిత్స చేయబడుతుంది.
  • ఆక్టివ్ పల్మోనరీ అంటువ్యాధి
    సాధారణంగా, పల్మోనరీ టిబి ని చికిత్స చేయడానికి ఒక మిశ్రమ చికిత్సను ఉపయోగిస్తారు మరియు చికిత్స ఆరు నుండి తొమ్మిది నెలల పాటు కొనసాగుతుంది.
  • అదనపు-పల్మనరీ అంటువ్యాధి 
    ఇది వ్యాధి యొక్క తీవ్ర రూపంగా పరిగణించబడుతుంది మరియు ఇక్కడ, ప్రారంభంలో 6-9 నెలల పాటు బహుళ సమ్మేళనాలు ఉపయోగిస్తారు తరువాతి మూడు నెలల పాటు ఒకే మందును చిన్న కోర్సుగా ఉపయోగిస్తారు.
  • డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ అంటువ్యాధి
    డ్రగ్ రెసిస్టెంట్ అంటువ్యాధిలో, మందుల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొనడానికి బాక్టీరియా కొన్ని విధానాలను అభివృద్ధి చేసి వాటికి నిరోధకంగా మారతాయి. కాబట్టి మొదట్లో, ఆ బాక్టీరియా మరియు మందును చంపడానికి ఉపయోగపడే మందులను కనుక్కోవడానికి సున్నితత్వ పరీక్షను నిర్వహిస్తారు, ఇతర మందులతో పాటు కలయిక చికిత్సగా ఇవ్వబడింది మరియు నిరోధకత రకం ఆధారంగా అనగా బహుళ-ఔషధ నిరోధకత (ఎండిఆర్ - టిబి) లేదా తీవ్రమైన ఔషధ నిరోధకత (ఎక్స్ డి ఆర్ - టిబి) చికిత్స మరియు చికిత్స వ్యవధి నిర్ణయించబడుతుంది, ఇది 18 నెలల నుండి 3 సంవత్సరాల పాటు ఉంటుంది.

 క్షయవ్యాధిని చికిత్స చేయడానికి సాధారణంగా ఉపయోగించే మందులు:

  • రిఫామ్పిన్
  • ఐసోనియాజిద్
  • ఇథాంబూతల్
  • పిరాజినామైడ్

డ్రగ్-రెసిస్టెంట్ అంటువ్యాధి టిబి విషయంలో, ఫ్లూరోక్వినోలోన్లు మరియు అమికసిన్, కనామిసిన్ లేదా కాప్రోమిసిసిన్ వంటి సూది మందులు ఉపయోగిస్తారు. ఈ మందులను నోటిలో వేసుకునే మందులతో కలిపి ఇవ్వబడతాయి.

టిబి చికిత్స చాలా కాలం పాటు కొనసాగుతున్నందున మరియు ఉపయోగించిన మందులకు అధిక ఔషధ బలం ఉన్నందున; ఈ మందులకు తీవ్రమైన దుష్ప్రభావాలు కలిగి ఉంటాయని తెలుస్తుంది. ఇందులో ఎక్కువ భాగం కాలేయానికి విషపూరితమైనవి. క్రింద లక్షణాలలో మీరు ఏవైనా అనుభవించినట్లయితే, వెంటనే మీ వైద్యుడికి తెలియచేయడం ముఖ్యం:

  • నిరంతరగా వికారం మరియు వాంతులు రావడం.
  • చర్మం పసుపుపచ్చగా మారిపోవడం (కామెర్లు).
  • ఆకలి లేకపోవడం.
  • నిరంతర జ్వరం.

జీవనశైలి నిర్వహణ

టిబి చికిత్స క్లిష్టమైన అదే విధంగా దీర్ఘకాలం పాటు ఉంటున్నందున క్షయవ్యాధికి వ్యక్తి యొక్క సాధారణ జీవనశైలిపై గణనీయమైన ప్రభావం కలిగి ఉంది. కలిసి పొందడానికి ఉత్తమ మార్గం ఏంటంటే చికిత్సకు మరియు మీ వైద్యుడితో క్రమమైన అనుగమనాలకు కట్టుబడి ఉండటం. కొన్నిసార్లు, నిరాశ, ఆందోళన ఒత్తిడి  మాంద్యం లేదా నిరాకరణ వంటి మానసిక అనారోగ్యాలను అభివృద్ధి చేసే అవకాశాలు ఉన్నందున ఒకరికి మనస్తత్వవేత్త సహాయం అవసరం కావచ్చు. క్షయవ్యాధికి సంబంధించి సరైన పోషకాహారం మరియు సానుకూల మదురు వ్యూహాలు కీలకమైనవి.

ఇవి కాకుండా, కొన్ని ఇతర జీవనశైలి మార్పులు క్రింది విధంగా ఉన్నాయి:

  • ఒంటరిగా ఉండటం 
    సంక్రమణ ఇతరులకు వ్యాపించవచ్చు గనుక వ్యాధి క్రియాశీల దశలో ఇంట్లో ఉండటం మంచిది. ఇంట్లో కూడా, తుమ్మేటప్పుడు లేదా దగ్గేటప్పుడు నోటికి అడ్డు పెట్టుకోవడం, ఎంగిలిని మళ్ళీ ఉపయోగించలేని సంచి లేదా వస్త్రంలో తీసుకొని దాన్ని పారవేయడం వంటి దగ్గు రీతి రివాజులను అనుసరించండి. చికిత్స  చేసిన కొన్ని వారాల తరువాత, మీకు వ్యాధి నయమైనప్పుడు, మీరు మీ సాధారణ కార్యకలాపాలను మళ్ళీ ప్రారంభించవచ్చు.
  • వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత
    వ్యాధి యొక్క వ్యాప్తిని నివారించడంలో వ్యక్తిగత పరిశుభ్రత కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. గదిని గాలివీచేట్లట్లు ఉంచుకోవడం, ముక్కు మరియు నోటిని కప్పి ఉంచేందుకు మాస్కులు ఉపయోగించడం, ఇతరులలో ఉన్నప్పుడు క్రమంగా వ్యక్తిగత వస్తువులను శుభ్రం చేసుకోవడం వంటివి ఈ చర్యలలో ఉంటాయి.
  • సరైన చికిత్స
    తగినంత విశ్రాంతి తీసుకోవడం మరియు మందుల జాబితాను అనుసరించడం అనేవి ముఖ్య కారకాలు. మీరు మందులు తీసుకోవడం మధ్యలో ఆపివేస్తే లేదా మందుల మోతాదు మారిస్తే, చికిత్స చేయడానికి కష్టమైన ఔషధ నిరోధకతను అభివృద్ధి చేసే అవకాశాలు ఉన్నాయి మరియు ఇంకా ఎక్కువకాలం చికిత్స అవసరమవుతుంది. ఈ మందులలో ఎక్కువ భాగం కాలేయం విషపూరితమైనవి కాబట్టి మందులు ఎక్కువగా ఉపయోగించడం వల్ల కూడా ఇబ్బందులు ఏర్పడవచ్చు.
  • నిత్య కృత్యమైన అనుగమనం & రక్త పారామితుల అంచనా 
    మందులు క్రమం తప్పకుండా ఉపయోగించడమే కాకుండా, ఈ మందులు కాలేయంపై కొన్ని హానికరమైన ప్రభావాలను చూపుతాయి గనుక చెక్ అప్ కోసం మీ వైద్యుడిని క్రమం తప్పకుండా సందర్శించడం ముఖ్యం, ఈ మందులు ఏ దుష్ప్రభావాలకు కారణం కావని నిర్ధారించడానికి సంపూర్ణ రక్త గణన (సిబిసి), క్రియేటిన్, మరియు కాలేయ పనితీరు పరీక్షలు (ఎల్ ఎఫ్ టి) వంటి రక్త పారామితులు అంచనా వేయబడ్డాయి మరియు పరిశీలించబడ్డాయి.
  • పోషక స్థితి
    రోగము నుండి తేరుకున్న దశను తగ్గించడం కోసం కోలుకోవడానికి మరియు వేగవంతం చేయడానికి మంచి పోషక స్థితి లేదా సానుకూల నత్రజని సంతులనం సమానంగా ముఖ్యమైనవి. ప్రోటీన్ మరియు కార్బోహైడ్రేట్లు అధికంగా ఉన్న మంచి ఆహారం ఆరోగ్యకరంగా బరువు పెరగడానికి పునాది వేస్తుంది, ఇది సంక్రమణం సమయంలో సంభవించే బరువు నష్టం పూరించడానికి ముఖ్యమైనది.


వనరులు

  1. Center for Disease Control and Prevention [internet], Atlanta (GA): US Department of Health and Human Services; Tuberculosis (TB)
  2. Ian A Campbell, Oumou Bah-Sow. Pulmonary tuberculosis: diagnosis and treatment. BMJ. 2006 May 20; 332(7551): 1194–1197. PMID: 16709993
  3. Shourya Hegde, K B Rithesh, Kusai Baroudi, Dilshad Umar. Tuberculous Lymphadenitis: Early Diagnosis and Intervention. J Int Oral Health. 2014 Nov-Dec; 6(6): 96–98. PMID: 25628495
  4. Uma Debi, Vasudevan Ravisankar, Kaushal Kishor Prasad, Saroj Kant Sinha, Arun Kumar Sharma. Abdominal tuberculosis of the gastrointestinal tract: Revisited. World J Gastroenterol. 2014 Oct 28; 20(40): 14831–14840. PMID: 25356043
  5. Ravindra Kumar Garg, Dilip Singh Somvanshi. Spinal tuberculosis: A review. J Spinal Cord Med. 2011 Sep; 34(5): 440–454. PMID: 22118251
  6. Elizabeth De Francesco Daher, Geraldo Bezerra da Silva Junior, Elvino José Guardão Barros. Renal Tuberculosis in the Modern Era. Am J Trop Med Hyg. 2013 Jan 9; 88(1): 54–64. PMID: 23303798
  7. Sayantan Ray, Arunansu Talukdar, Supratip Kundu, Dibbendhu Khanra, Nikhil Sonthalia. Diagnosis and management of miliary tuberculosis: current state and future perspectives. Ther Clin Risk Manag. 2013; 9: 9–26. PMID: 23326198
  8. Center for Disease Control and Prevention [internet], Atlanta (GA): US Department of Health and Human Services; Tuberculosis (TB) Disease: Symptoms and Risk Factors
  9. National Health Service [internet]. UK; Tuberculosis (TB)
  10. Center for Disease Control and Prevention [internet], Atlanta (GA): US Department of Health and Human Services; Tuberculosis (TB)
  11. Vijayashree Yellappa, Pierre Lefèvre, Tullia Battaglioli, Devadasan Narayanan, Patrick Van der Stuyft. Coping with tuberculosis and directly observed treatment: a qualitative study among patients from South India. BMC Health Serv Res. 2016; 16: 283. PMID: 27430557
  12. National Jewish Health [Internet]; Coping With Mycobacterial Disease
  13. Shah M, Reed C. Complications of tuberculosis.. Curr Opin Infect Dis. 2014 Oct;27(5):403-10. PMID: 25028786

క్షయ (టిబి) వైద్యులు

Dr. Arun R Dr. Arun R Infectious Disease
5 वर्षों का अनुभव
Dr. Neha Gupta Dr. Neha Gupta Infectious Disease
16 वर्षों का अनुभव
Dr. Lalit Shishara Dr. Lalit Shishara Infectious Disease
8 वर्षों का अनुभव
Dr. Alok Mishra Dr. Alok Mishra Infectious Disease
5 वर्षों का अनुभव
ఆడియో కొద్దిగా ఆలస్యం కావచ్చు

క్షయ (టిబి) కొరకు మందులు

క్షయ (టిబి) के लिए बहुत दवाइयां उपलब्ध हैं। नीचे यह सारी दवाइयां दी गयी हैं। लेकिन ध्यान रहे कि डॉक्टर से सलाह किये बिना आप कृपया कोई भी दवाई न लें। बिना डॉक्टर की सलाह से दवाई लेने से आपकी सेहत को गंभीर नुक्सान हो सकता है।

दवा का नाम

कीमत

₹16.38

20% छूट + 5% कैशबैक


₹645.0

20% छूट + 5% कैशबैक


₹50.05

20% छूट + 5% कैशबैक


₹37.8

20% छूट + 5% कैशबैक


₹0.7

20% छूट + 5% कैशबैक


₹60.2

20% छूट + 5% कैशबैक


₹0.0

20% छूट + 5% कैशबैक


₹58.0

20% छूट + 5% कैशबैक


₹14.69

20% छूट + 5% कैशबैक


₹35.0

20% छूट + 5% कैशबैक


Showing 1 to 10 of 995 entries

క్షయ (టిబి) की जांच का लैब टेस्ट करवाएं

క్షయ (టిబి) के लिए बहुत लैब टेस्ट उपलब्ध हैं। नीचे यहाँ सारे लैब टेस्ट दिए गए हैं: