myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

जीवनसत्व ई काय आहे?

जीवनसत्व ई एक वसा घुलनशील जीवनसत्व आणि शक्तिशाली एंटीऑक्सिडेंट आहे, जे तुमच्या त्वचेला क्षतीपासून सुरक्षा देते. ते अनेक खाद्यपदार्थांमध्ये नैसर्गिकरीत्या आढळते आणि आवश्यकता असेपर्यंत शरिराद्वारे साठवले जाते. जीवनसत्व ईमध्ये आठ विभिन्न यौगिके असतात, ज्यापैकी सर्वांत सक्रिय स्वरूप अल्फा-टोकोफेरॉल असते. तुमच्या त्वचेच्या सामान्य लवचिकता सांभाळते, ज्यामुळे झीज आणि वेळेपूर्वी वयवाढ किंवा पुरळ टाळण्यात मदत करते, जे फ्री रॅडिकल्समुळे होते. त्वचा व केसांसाठी जीवनसत्व ईचे फायदे अनेक असतात, ज्यांची चर्चा पुढील भागांमध्ये केली आहे, पण पहिले, आपण चर्चा करू या की त्वचेची झीज कशामुळे होते.

फ्री रॅडिकल्स काय आहेत?

फ्री रॅडिकल म्हणजे जोडी नसलेल्या किंवा एकल कोशिका असतात, जोडी निर्माण करण्यास खूप सक्रिय असतात. त्यामध्ये तुमच्या त्वचेची क्षती करण्याची शक्यता असते, ज्याच्यासाठी त्याच्याबरोबर आक्रामक प्रतिक्रियेद्वारे होते. ही प्रतिक्रिया ऑक्सिडेटिव्ह तणावाची प्रक्रियेची सुरवात करते, जे तुमच्या कोशिकांना झालेल्या क्षतीसाठी जवाबदार आहे. फ्री रॅडिकल्स मुख्यत्त्वे तुमच्या त्वचेला क्षती पोचवत असले, तरी ते शरिराचे इतर तंतू आणि अंगप्रणालींना प्रभावित करतात उदा. केंद्रीय तंत्रिकातंत्र, कार्डिओव्हॅस्कुलर प्रणाली, प्रतिकारप्रणाली इ. या कोशिकांची अनियंत्रित गतिविधी खालील विकार होऊ शकते:

  • केंद्रीय तंत्रिका विकार उदा. अल्झायमर्स रोग किंवा डिमेंशिआ.
  • त्वचेचे विकार उदा. वेळेपूर्वी पुरळ, त्वचेच्या लवचिकतेची क्षती, त्वचेच्या संरचनेमध्ये बदल इ.
  • केसगळती आणि वेळेपूर्वी केस पांढरे होण्यासारख्या केसाच्या समस्या.
  • स्वयंप्रतिकार विकार उदा. रूमॅटॉयड आर्थरायटीस.
  • काही प्रकारचे कर्करोग
  • ह्रासात्मक विकार.
  • रक्तनलिकेत थक्के जमल्याने होणार एथेरोस्क्लेरोसिस.
  • दृष्टी कमी होणें, दृष्टी ओझरणें किंवा मोतीबिंदूसारखे नेत्रविकार
  • मधुमेह.

शरिरात फ्री रॅडिकल्स कशामुळे होतात?

फ्री रॅडिकल्स नैसर्गिकरीत्या होतात; तरीही काही जीवनशैली घटक उदा. धूम्रपान, अत्यधिक मद्यपान किंवा खूप जास्त तळलेले/जंक फूड खाल्ल्याने आणि पर्यावरणातील प्रदूषक, रसायन, पेस्टिसाइड किंवा इतर घटकांच्या अनावरण यासारख्या पर्यावरणीय घटकांमुळे शरिरातील फ्री रॅडिकल्सचे उत्पादन वाढते, ज्यामुळे शरिरातील यंत्रणा बदलतात.

फ्री रॅडिकल्सशी झगडण्यात जीवनसत्व ई कसे मदत करतात?

वर नमूद केल्याप्रमाणें, जीवनसत्व ई यामध्ये खूप एंटीऑक्सिडेंट असतात; एंटीऑक्सिडेंट इतर अणूंच्या ऑक्सिडेशन टाळण्यात मदत करतात, आणि फ्री रॅडिकल्सची प्रतिक्रियेची गती कमी करण्याची क्षमता त्यांच्यात असते. हे फ्री रॅडिकल्समध्ये अतिरिक्त इलेक्ट्रॉन दिल्याने शक्य होते, ज्याने त्यांची गतिविधी आणि रासायनिक अस्थिरता कमी होते.

  1. जीवनसत्व ईचे खाद्य स्त्रोत - Food sources of Vitamin E in Marathi
  2. जीवनसत्व ई चे फायदे - Benefits of Vitamin E in Marathi
  3. जीवनसत्व ई कसे घ्यावे? - How to take vitamin E? in Marathi
  4. दररोज किती जीवनसत्व ई? - How much Vitamin E per day? in Marathi
  5. जीवनसत्व ईचे सहप्रभाव - Side effects of vitamin E in Marathi

जीवनसत्व ई अशा खाद्यपदार्थांमध्ये नैसर्गिकरीत्या उपलब्ध असते

  • हिरव्या पालेदार भाज्या उदा. पालक, पातकोबी, ब्रॉकॉली, टर्निप ग्रीन्स, काही पेपर, बीन आणि लेग्यूम.
  • एव्होकॅडो.
  • साल्मन फिश.
  • सीफूड.
  • लीन मीट.
  • अंडी.
  • बदाम, शेंगदाणे, हॅझलनट, फिल्बर्ट, पाइन नट इत्यादींसारखे नट
  • सूर्यफूल बियांसारख्या बिया.
  • सूर्यफूल तेल, सॅफ्लावर ऑयल, कॉर्न, सोयाबीन तेल, वीट जर्म ऑयल यांसारखे काही वेजिटेबल ऑयल.
  • फिश ऑयल
  • काही पॅकेज केलेले खाद्यपदार्थ उदा. फळाचे रस किंवा नाष्ट्यातील धान्ये   

या स्त्रोतांच्या पलीकडे, जीवनसत्व ई टॅब्लॅट, पूरक तत्त्व आणि कॅप्स्युलच्या रूपात उपलब्ध आहे, जे प्रतिकारप्रणाली किंवा सामान्य त्वचा पूरक तत्त्व वधारण्यासाठी बहुधा वापरले जाते.

शक्तिशाली एंटीऑक्सिडेंट असल्याने, जीवनसत्व ईमुळे फ्री रॅडिकल्सच्या क्षतीपासून त्वचा व केसांची सुरक्षा होते, ज्याच्या यंत्रणेची चर्चा वर केलेली आहे. त्वचा व केसांचे आरोग्य सुधारण्याखेरीज, जीवनसत्व ई मध्ये प्रचुर लाभ असतात आणि विषाणू, जिवाणू व इतर रोगकारक जिवांविरुद्ध झगडण्याद्वारे प्रतिकारयंत्रणेला चालना मिळण्यातही प्रभावी असते. याने शरिराद्वारे लाल रक्तकोशिका आणि जीवनसत्व के वापरण्यात मदत होते. याशिवाय, त्याचे विविध अंगांवर व प्रणालींवर एंटीऑक्सिडेटिव्ह गुणधर्मामुळे सुरक्षात्मक कार्य होते, ज्याने शरिराचे कार्य व एकूण यंत्रणा सुधारण्यात मदत होते.

  • तरुण दिसणार्र्या त्वचेसाठी: जीवनसत्व ई तुमच्या त्वचेसाठी मिळत असलेल्या निर्दोष घटकांपैकी एक आहे. त्याचे त्वचेवर आर्द्रतापूर्ण व सूथिंग प्रभाव होते, जे कोरड्या त्वचेच्या परिस्थिती टाळण्यात सहायक आहे. तसेच, तो पुरळाचा धोका कमी करतो आणि त्वचेचे वयवाढ प्रलंबित करते.
  • लांब व निरोगी केसांसाठी: तुमच्या केसांच्या काळजीच्या नियमिततेत जीवनसत्व ई जोडणें केसांच्या आरोग्य सुधारण्यात सहायक असते. त्याने नैसर्गिक केस तेल पुनरुत्थान होण्यात मदत होऊन तुम्हाला लांब आणि चकाकदार केस मिळतात.
  • डोळ्यांची दृष्टी सुधारते: जीवनसत्व ई प्रचुर असलेले खाद्यपदार्थ दृष्टी सुरक्षित ठेवण्यात व दृष्टी सुधारण्यात नेत्ररोगतज्ञांद्वारे सल्ला दिला जातो. आहारात जीवनसत्व ई जोडल्याने वयसंबंधी नेत्रविकार उदा. मोतीबिंदू व स्नायूचे ह्रास टाळले जातात, असे सुचवले गेले आहे.
  • डिमेंशिआ टाळला जातो: संशोधन अभ्यास सुचवतात की जीवनसत्व ई कमतरता डिमेंशिआ आणि अल्झायमर्सच्या अधिक धोक्याशी संबंधित आहे. त्याच वेळी, जीवनसत्व ईचे पूरक तत्त्व दिल्याने अल्झायमर्ससारखे संज्ञान सुधारण्यात मदत होते.
  • हृदयाघाताचा धोका कमी होतो: नैसर्गिक एंटीऑक्सिडेंट म्हणून, जीवनसत्व ई हृदयाच्या स्नायूंना बळकट करतो आणि रक्तनलिकांमधील थक्का जमण्याचा धोका कमी करतो. म्हणून, स्ट्रोक आणि हृदयाघाताचा धोका कमी होतो.
  1. त्वचेसाठी जीवनसत्व ईचे फायदे - Vitamin E benefits for skin in Marathi

त्वचेसाठी जीवनसत्व ईचे फायदे - Vitamin E benefits for skin in Marathi

जीवनसत्व ई एक आवश्यक पोषक तत्त्व आणि नैसर्गिक वयवाढरोधी पदार्थ आहे, जे वाढत्या वयाबरोबर त्वचेवर होणार्र्या बारीक रेषा व पुरळ टाळण्यात मदत करतो. हल्लीच्या अभ्यासाने पुरळ असलेल्या त्वचेवर जीवनसत्व ईचे फायदे सिद्ध केले आहेत; जीवनसत्व ईचे पूरक तत्त्व दिलेल्या व्यक्तींना त्वचेची लवचिकता व टोन सुधारली, ज्याद्वारे त्यांच्यातील चेहर्र्याचे पुरळही सुधारले. सूर्य, प्रदूषक तत्त्व आणि इतर हानिकारक पदार्थांमुळे होणार्र्या क्षतीशी झगडण्याद्वारे असे करते.

क्षतीशी झगडण्याबरोबरच, जीवनसत्व ईचे पूरक तत्त्वसुद्धा कोरडी त्वचा प्रबंधित करण्यासाठी वापरली जाते आणि पुरळचे उपचार आणि एक्ने टाळण्यात यशस्वीपणें वापर केला गेला आहे. त्वचेसाठी जीवनसत्व ईचे फायदे अनेक आहेत आणि  1950च्या दशकापासून त्वचारोगशास्त्रासाठी त्याचा वापर होतो. कोरड्या त्वचेवर सर्वोत्तम परिणामांसाठी, जीवनसत्व ई ऑयल नियमित नाइट क्रीम किंवा लोशनबरोबर मिसळले जाऊ शकते. नैसर्गिक आर्द्रतापूर्ण पदार्थ असल्याने, ते कोरड्या त्वचेची नैसर्गिक आर्द्रता पुनरुत्थान होण्यात मदत करते. अशाप्रकारे, फाटलेली त्वचा किंवा फ़ाटलेल्या ओठांच्या उपचारात वापरले जाते, ज्यामध्ये जीवनसत्व ई ऑयल स्थानिकरीत्या लावल्याने या जागांवरील कोरडेपणा बरा होण्यास मदत होते.

(अधिक पहा: एक्ने उपचार)

विविध अभ्यासांद्वारे या फायद्यांची पुष्टी होते. ‘जर्नल ऑफ प्लास्टिक, रिकंस्ट्रक्टिव्ह एंड एस्थेटिक सर्जरी’, 2010 मध्ये प्रकाशित वैद्यकीय अभ्यासाप्रमाणें, असे दाखवण्यात आले की हल्लीच्या शस्त्रक्रियेनंतर जीवनसत्व ई थेरपी मिळालेल्या शिशू रुग्णांना कोणतेही चट्टे झाले नाही. प्रयुक्तांना आंधळेपण्याने दोन समूहांमध्ये विभाजले गेले, जिथे एकाला 15 दिवसांसाठी दिवसातून तीनदा जीवनसत्व ई स्थानिकरीत्या दिले गेले आणि शस्त्रक्रियेनंतर 30 दिवस दोनदा दररोज दिले गेले; इतर (नियंत्रण) समूहाला स्थानिकरीत्या पेट्रोलिअम-आधारित ऑयंटमेंट त्याच पद्धतीने शस्त्रक्रियेच्या स्थळावर दिले गेले. जीवनसत्व ई समूहामध्ये 0% चट्टे बनल्याच्या परिणामी, नियंत्रण समूहातील 6. 5% प्रयुक्तांमध्ये चट्टे विकसित होण्यात सहा महिन्यांनंतर दिले गेले.

हे तुमच्या त्वचेवर जीवनसत्व ईच्या चमत्कारिक प्रभाव दाखवते आणि अव्याहतपणें आश्चर्यकारक जीवनसत्व तुमच्या दैनंदिन त्वचेचे उपाय जोडण्यास प्रोत्साहित करून एक निरोगी आणि चकाकदार त्वचा देते.

वर चर्चा केल्याप्रमाणें, जीवनसत्व ई नैसर्गिकरीत्या आहारात टॅब्लेट किंवा कॅप्स्युलच्या रूपात पूरक तत्त्व म्हणून वापरले जाऊ शकते. ते त्वचेचे ऑयंटमेंट, लोशन आणि हेअर ऑयलच्या रूपात उपलब्ध आहे. केस आणि त्वचेचे आरोग्य सुधारण्यासाठी जीवनसत्व ई तुम्ही खाली वर्णन केलेल्या पद्धतींमध्ये दिले होते.

  1. जीवनसत्व ई हेअर मास्क - Vitamin E hair mask in Marathi
  2. त्वचेसाठी जीवनसत्व ई कॅप्स्युल - Vitamin E capsules for skin in Marathi
  3. चेहर्र्यासाठी जीवनसत्व ई - Vitamin E for face in Marathi

जीवनसत्व ई हेअर मास्क - Vitamin E hair mask in Marathi

हेअर मास्क केसांचे आरोग्य वाढवणें आणि डोक्याच्या कातडीला आराम देणें आणि पोषित करणें यात प्रभावी असतात. जीवनसत्व ई या सर्व आवश्यकतांमध्ये मदत करतो. येथे दिलेल्या पद्धतीने तुम्ही घरी आपले स्वतःचे हेअर मास्क बनवून वापरू शकता.

  • एक चहाचा चमचा एव्हॉकॅडो ऑयल आणि खोबरेल तेल यासह एक मॅश्ड केळी आणि एव्हॉकॅडो जोडा. आता, यामध्ये एक चहाचा चमचा मध टाकून मास्कची एक बारीक पेस्ट बनवा.
  • तुमचे केस आणि डोक्याची कातडी यामध्ये हे मास्क तुमच्या बोटांच्य मदतीने मसाज करा. त्याला 15 ते 20 मिनिटे तिथे बसू द्या, मग हळुवारपणें माइल्ड शॅंपू आणि गरम पाण्याने धुवून काढा.

त्वचेसाठी जीवनसत्व ई कॅप्स्युल - Vitamin E capsules for skin in Marathi

तुमची त्वचा तेळकट असल्यास  व एक्ने असल्यास, तुम्हाला 2 घटक असलेल्या सामान्य घरगुती मास्कच्या रूपात योग्य समाधान तुमच्यासाठी आणलेला आहे. एक स्मूथ पेस्ट बनवण्यासाठी जीवनसत्व ई कॅप्स्युलबरोबर 1 चहाचा चमचा मध टाका. त्याला तिथे 15 मिनिटे बसू द्या आणि योग्यप्रकारे भिजवून काढा. तुम्हाला एक्नेपासून मुक्त चकाकदार त्वचा मिळेल.

चेहर्र्यासाठी जीवनसत्व ई - Vitamin E for face in Marathi

तुमची त्वचा तेळकट असल्यास  व एक्ने असल्यास, तुम्हाला 2 घटक असलेल्या सामान्य घरगुती मास्कच्या रूपात योग्य समाधान तुमच्यासाठी आणलेला आहे. एक स्मूथ पेस्ट बनवण्यासाठी 2 जीवनसत्व ई कॅप्स्युलबरोबर 2 चहाचे चमचे मध टाका. त्याला तिथे 15 मिनिटे बसू द्या आणि योग्यप्रकारे भिजवून काढा. तुम्हाला एक्नेपासून मुक्त चकाकदार त्वचा मिळेल.

14 वर्षे आणि अधिक वय असलेल्या व्यक्तींसाठी दररोज घेतल्या जायच्या जीवनसत्व ईचे प्रमाण दररोज 15 मि. ग्रा. एल्फा-टोकोफेरॉल आहे, जे कृत्रिम स्त्रोतांपासून 33 आययू किंवा नैसर्गिक स्त्रोतांपासून 22 आययू एवढे आहे. तरीही, कमतरतेच्या बाबतीत, दररोज 60-75 आययू एवढे घेण्याचा सल्ला दिला जातो (1 आययू 0. 9 एमजी टोकोफॅरॉल एवढे आहे) . वर नमूद केलेले आहाराच्या स्त्रोतांपासून निघणारे नैसर्गिक जीवनसत्व ई असून ते पूर्णपणें सुरक्षित आहे. कृत्रिम डॅरिव्हॅटिव्ह टॅब्लेट आणि पूरक तत्वांच्या रूपात असून संभाव्य सहप्रभाव टाळण्यासाठी चिकित्सकाच्या सल्लेनेच घ्यायला हवे.

इतर आरोग्य फायद्यांसाठी तुम्ही जीवनसत्व ई घेत असल्यास, तुम्ही जीवनसत्व ई घेण्यापूर्वी आणि दरम्यान तुमच्या चिकित्सकाच्या सल्लेचे कडक अनुपालन केले पाहिजे, कारण मात्रा वय, वजन, उंची, लिंग आणि इतर घटक तसेच हे पर्यायी पदार्थ घेण्याच्या उद्देशावर अवलंबून असते. इथे एक मार्गदर्शक टेबल दिले आहे.

वय स्त्री पुरुष
6 महिन्यांपर्यंत 4 एमजी 4 एमजी
7 महिने ते 1 वर्ष 5 एमजी 5 एमजी
1 ते 3 वर्षे 6 एमजी 6 एमजी
4 ते 8 वर्षे 7 एमजी 7 एमजी
9 ते 13 वर्षे 11 एमजी 11 एमजी
14 years and beyond 15 mg 15 mg

स्त्रियांसाठी वर नमूद गुणांशिवाय, स्तनपान करवणार्र्या स्त्रियांनी अतिरिक्त जीवनसत्व ई घेतले पाहिजे. स्तनपान देत असलेल्या स्त्रियांसाठी दैनंदिन घेतले जाणारे जीवनसत्व ईचे प्रमाण 19एमजी एवढे आहे.

सल्ला दिलेल्या मात्रांमध्ये जीवनसत्व ई घेणें सामान्यपणें सुरक्षित असते, पण अधिक मात्रा घेतल्याने निम्नलिखित सहप्रभाव होऊ शकतात:

जीवनसत्व ई घेतांना/त्यापूर्वी नोंद ठेवण्यासाठी बिंदू

  • तुम्हाला मधुमेह असल्यास, तुम्ही जीवनसत्व ई घेणें टाळले पाहिजे, कारण त्याने स्ट्रोक विकसित होण्याचा धोका वाढू शकतो.
  • हृदयाघात किंवा स्ट्रोकचा पूर्वेतिहास असलेल्या व्यक्तींनी घातक परिणाम टाळण्यासाठी जीवनसत्व ई घेणें टाळले पाहिजे.
  • रक्तस्राव विकार असलेल्या व्यक्तींनी जीवनसत्व ई घेणें पूर्णपणें टाळले पाहिजे, कारण एक संभाव्य ब्लड थिनिंग एजेंट आहे, आणि याने मेंदूत रक्तस्राव होण्याच्या शक्यता वाढतील. या प्रभावांमुळे, त्याने महत्त्वपूर्ण अंगांमध्ये आंतरिक रक्तस्राव होण्याचीही शक्यता वाढवतो. तत्सम कारणांमुळे, शस्त्रक्रियात्मक किंवा इन्व्हॅझिव्ह कार्यपद्धतींसाठी ते घेता कामा नये.
  • जीवनसत्व ईमध्ये विशिष्ट प्रकारचे कर्करोग विकसित होण्याचा धोका असतो, उदा. प्रोस्ट्रेट. त्याने कर्करोग होण्याच्या वारंवरतेची शक्यता वाढू शकते, कारण तुम्ही त्याचे पूर्व उपचार केलेले असायला हवे.
  • जीवनसत्व ई पूरक तत्व म्हणून घेतल्यास हृदय निकामी होणें आणि त्यामुळे रुग्णालयात भरती होणें याचा धोकाही वाढतो.
और पढ़ें ...