लसणाचे फायदे, वापर आणि सहप्रभाव - Garlic Benefits, Uses and Side Effects in Marathi

मौखिक संक्रमण दात आणि हिरड्यांच्या आरोग्यासाठी एक त्रास आहेत. दंतरोगतज्ञांप्रमाणें, अधिकतम मौखिक समस्यांचे कारण आपल्या तोंडात उपस्थित चांगले आणि खराब जिवाणू आहेत. एक जिवाणूरोधी म्हणून दंतरोगतज्ञांद्वारे ते सुपरफूड मानले जाते. ते निवडकपणें हानिकारक जिवाणू मारते, तर चांगले जिवाणू तोंडात राहू देते, अशाप्रकारे हिरडे आणि दाताच्या एकूण आरोग्याला सुधारते. लहान मुलांच्या बिगर महत्त्वपूर्ण (दुधाचे दात, वेळेपूर्वीचे दात) घटकांवरील अभ्यास सुचवतात की लसणाच्या सारासह संक्रमित हिरड्यांवरील उपचार लक्षणीयरीत्या एकूण जिवाणूंना घटवतो. भारतीय दंत संशोधन पत्रिकेत प्रकाशित झालेल्या संशोधनाप्रमाणें, लसणाचे सार ओरल कॅव्हिटीमधील संक्रमणास कारणीभूत जिवाणू उदा. स्ट्रेप्टोकॉकस, स्यूडोमॉनॅस आणि लॅक्टोबॅसिलस नष्ट करण्यात प्रभावी असू शकतो. तथापी, प्रौढ आधारित वैद्यकीय अभ्यासांच्या अभावामध्ये, तुमच्या दंतरोगतज्ञाला हिरडे व दात यांवरील लसणाचे प्रभाव समजून घेण्यासाठी सर्वोत्तम आहे.

 (अधिक पहा: दातदुखी) 

प्राणिजनित अभ्यास सुचवतात की वयस्थ लसणामध्ये सल्फर यौगिक असतात. वास्तविक यंत्रणा अजून अज्ञात असल्याने, असे समजले जाते की लसूण एंटीऑक्सिडेंटमुळे कर्करोगरोधी गुणधर्म प्रदर्शित करते आणि गाठीची वाढ कार्याचे नियंत्रण होते. मानवी अभ्यासांच्या अभावामुळे, तुमच्या आयुर्वेदिक वैद्याशी बोलणें सर्वोत्तम राहील.

 (अधिक पहा: कर्करोगावरील उपचार) 

आयुर्वेदामध्ये लसूण एक गरम खाद्यपदार्थ समजले जाते, जे शरिरातील ऊष्मा कमी करते. लसूण पडशासाठी एक ज्ञात उपाय आहे. वैद्यकीय अभ्यास दर्शवतात की लसूण पडशे व खोकल्याविरुद्ध लढण्यासाठी प्रभावी आहे. पण या अभ्यासांविरुद्ध अनेक विवादग्रस्त प्रश्न आहेत.

 (अधिक पहा: सामान्य पडशाचे उपचार) 

स्थानिकरीत्या लसूण लावण्याचे केसांसाठी अनेक फायदे असतात. प्रथम, ते एक एंटीऑक्सिडेंट आहे, म्हणजेच ते वयवाढीच्या चिन्हांना कमी करते. दुसरे, लसूण एक ज्ञात सूक्ष्मजीवरोधी आहे, ते तुमच्या डोक्याच्या कातडीला संभाव्य हानिकारक अनेक हानिकारक सूक्ष्मजिवांना मारून टाकेल. शेवटी, अभ्यास सुचवतात की लसूण बाल्ड स्पॉट्सविरुद्ध प्रभावी पदार्थ आहे. म्हणून, एक वनस्पती तुम्हाला चकाकदार, शक्तिशाली आणि निरोगी केस देतात. 

पारंपरिक आणि लोकौषध त्वचा व जखम बरे करणार्र्या लाभांसाठी लसणाचे वापर करतात. त्वचेचे आरोग्य सुधारण्यात लसणाची यंत्रणा व कार्यक्षमतेची चाचणी करण्यासाठी अनेक अभ्यास करण्यात आलेले आहेत. लसणाच्या त्वचा बरे करण्याच्या फायद्यांची पुष्टी करतात. एका अभ्यासामध्ये, लसणाचे पूड दिल्याने त्वचेतील रक्ताभिसरण 55% कमी होते. बेहतर रक्ताभिसरण म्हणजेच आरोग्यपूर्ण तंतू. तसेच, लसूणे एक स्वयंसिद्ध सूक्ष्मजीवरोधी आहे.

लसूण सोरिएसिस, कॉर्न्स, बुरशीजन्य संक्रमण आणि इतर त्वचा परिस्थितींविरुद्ध प्रभावी समजले जाते. स्थानिकरीत्या गार्लिक जेल, तेल, गार्लिक पाउडर आणि लसणाचे सार अधिकतम अभ्यासांमध्ये वापरले जाते. हेच नाही, तर लसणाचे एंटीऑक्सिडेंट प्रभाव शरिराला त्रास देणें आणि वयवाढीच्या वेळेपूर्वीच्या चिन्हांना ऑक्सिडेटिव्ह तणावाला (वय किंवा जीवनशैली समस्यांमुळे शरिरातील विषारी प्राणवायूच्या उच्च स्तरामुळे झालेले) रोखते. प्रयोगशाळा अभ्यास सुचवतात की लसणाचे सार फायब्रोब्लास्ट ( त्वचेची कोशिका) वाढवतात ज्याने त्वचा तरुण दिसते. तुमच्या शरिराच्या प्रकारावर लसणाचे संभाव्य प्रभाव जाणून घेण्यासाठी आयुर्वेदिक वैद्याचा सल्ला घेतलेला बरा. 

लसणाचे एंटीऑक्सिडेंट गुणधर्मांसाठी विशेष किंमत असते, जेव्हा ती स्त्रियांच्या आरोग्याच्या संबंधी असते. मेनोपॉझ 50 वर्षाच्या वयामध्ये स्त्रियांसाठी सर्वांत महत्त्वपूर्ण चिंता असते. डॉक्टरांप्रमाणें, मेनोपॉझ न केवळ स्त्रियांच्या लैंगिक चरणाच्या शेवटीचे चिन्ह असते, तर स्त्रियांच्या शरिरामधील प्राणवायूचे स्तर ही घटते. शरिरात एस्ट्रोजन ( शरिरातील नैसर्गिक एंटीऑक्सिडेंट) आणि प्राणवायूचे स्तर घटल्याने हॉट फ्लॅश, चिडचिड, मूड स्विंग, योनीतील शुष्कपणा इ सारख्या मेनोपॉझल लक्षणे असतात. 30 पोस्टमेनोपॉझ स्त्रियांच्या गटामध्ये, लसूण दिल्याने शरिरातील ऑक्सिडेटिव्ह तणाव घटते, अशाप्रकारे मेनोपॉझबरोबर होणारी लक्षणे कमी होतात. 

पुरुषी लैंगिक कार्य वाढवण्यात लसणाच्या कार्यक्षमतेबद्दल खूप वाद आहे. काही अभ्यास दावा करतात की लसूण वापरणें पुरुषांमध्ये शुक्राणूंची संख्या व टेस्टोस्टोरोन वाढवण्यात उपयोगी आहे. काही अभ्यासांचा दावा आहे की लसूण दिल्याने पुरुषांमध्ये शुक्राणूंची संख्या आणि टेस्टोस्टोरोन स्तर वाढवण्यात उपयोगी असतो;अभ्यास सुचवतात की पुरुषी लैंगिक कार्यांवर संभावित शुक्राणूनाशक व नकारात्मक प्रभाव असतो. म्हणून, बेहत्तर लैंगिक आरोग्यासाठी पूरक तत्त्व म्हणून लसूण घ्यायची इच्छा असल्यास, पहिले तुमच्या आयुर्वेदिक वैद्याशी बोललेले बरे राहील.

दाहशामक समस्या विशेषकरून संधिवात बरे करण्यासाठी लसूण पारंपरिक आणि लोकौषधांमध्ये वापरले जाते. अनेक प्राणिजनित अभ्यास संधिवाताच्या उपचारामधील दाहशामक पदार्थ म्हणून लसणाच्या उपयोगितेवर बोट ठेवतात. प्रयोगशाळा अभ्यासांचा दावा आहे की लसणातील नैसर्गिक यौगिक एलिसिन जिवांमध्ये दाह कमी करण्यासाठी जवाबदार आहे. मानवी अभ्यासांच्या अभावामुळे, संधिवातासारख्या दाहशामक समस्यांसाठी पूरक तत्त्व म्हणून लसूण घेण्यापूर्वी आयुर्वेदिक वैद्याशी तपासून घेणें बरे राहील.

 (अधिक पहा: संधिवातावरील उपचार) 

लठ्ठपणा आणि वजनाचे मुद्दे वाढते वैश्विक समस्या आहे. संशोधकांचा विश्वास आहे की लठ्ठपणा मुख्यत्त्वे आहारात अधिक ऊर्जा घेतल्याने होतो. यकृतामध्ये अधिक वसा जमणें अधिक वजन असलेल्या लोकांशी संलग्न एक गुंतागुंत आहे. वसा संग्राहण यकृताच्या कार्यांची कार्यक्षमता कमी करते. आणि कमी झालेल्या यकृताची कार्यक्षमता न केवळ पचन प्रक्रियेवर प्रभाव टाकते आणि शरिराच्या एकूण कार्यावर हानिकारक प्रभाव होते. पारंपरिकरीत्या, लसूण खाणें एकूण शरिराच्या आरोग्यासाठी खूप उपयोगी मानले जाते. प्राणिजनित अभ्यास दर्शवतात की लसणामध्ये असलेले नैसर्गिक यौगिक सॅलिलमेरकॅप्टोसायस्टीन वसायुक्त यकृताविरुद्ध खूप प्रभावी आहे. वैद्यकीय अभ्यास सुचवतात की लिव्हर टॅबलेट दिल्याने एकूण शरिराचे वजन आणि शरिरात असलेली वसा कमी होण्यात मदत होते. अजून एका अभ्यासामध्ये,  210 लोकांच्या गटाला लसूण दिल्याने शरिराच्या वजनामध्ये 24 दिवसानंतर बर्र्यापैकी घट दिसून आले. रासायनिक व औषधीय विज्ञानपत्रिकेमध्ये प्रकाशित अवलोकन लेखानुसार, लसूण एक शक्तिशाली हायपोलिपिडेमिक ( कॉलेस्टरॉल कमी करणारे) आणि लठ्ठपणाविरोधी प्रभाव देणारे असते.

 (अधिक पहा: वजन कमी करण्याची आहार तालिका) 

सूक्ष्मजीवरोधी म्हणून लसणाच्या प्रभावितेची चाचणी करण्यासाठी अनेक अभ्यास करण्यात आलेले आहेत. अधिकतम अभ्यासांचा निष्कर्ष आहे की लसणामध्ये अनेक संभाव्य सूक्ष्मजीवरोधी यौगिके असल्याने ते जिवाणूजन्य, बुरशीजन्य आणि विषाणूजन्य संक्रमणांविरुद्ध प्रभावी असतात. भारतात झालेल्या एका अभ्यासाप्रमाणें, हे सार ई. कोली आणि स्टेफायलोकॉकस ऑरसच्या जिवाणूप्रतिरोधी स्ट्रेंसविरुद्ध शक्तिशाली आहेत. जर्नल ऑफ फार्माकोविजिलेंसमध्ये प्रकाशित हल्लीचे संशोधन लेख या दोन प्रतिजैविक प्रतिरोधी जिवाणूंविरुद्ध लसणाच्या साराची प्रभावितेची पुष्टी करते. पुढे सांगितले गेले की लसणामध्ये नैसर्गिकरीत्या होणारे  यौगिक एलिसिन त्याच्या सूक्ष्मजीवरोधी गुणधर्मांसाठी जवाबदार आहे. तसेच, लसणाचे सार कॅंडिडा एल्बिकॅंस आणि एस्परगिलससारख्या बुरशी आणि काही विषाणूंविरुद्ध सूक्ष्मजीवरोधी प्रभाव दाखवले आहेत. तरीही, औषध म्हणून लसणाच्या साराचे काहीही संभाव्य सहप्रभाव आणि प्रभावितेची चाचणी करण्यासाठी मानवी अभ्यासांची गरज आहे. म्हणून लसणाचे सूक्ष्मजीवरोधी गुणधर्मांबद्दल अजून जाणून घेण्यासाठी तुमच्या आयुर्वेदिक वैद्याशी तपासून घेणें सर्वोत्तम राहील. 

हृदयरोग शरिरातील अधिक कॉलेस्टरॉल, फ्री रॅडिकल्स, आणि महत्त्वपूर्ण रक्तवाहिन्यांमधील रक्ताचे थक्के विकसित होण्यासारखय घटकांशी अधिकतर जोडलेले आहे. एंटीऑक्सिडेंट म्हणून, हायपोलिपिडेमिक ( रक्ताचे कॉलेस्टरॉल कमी करणारे) आणि थक्का जमण्याविरुद्ध घटकांमुक़े, लसूण हृदय समस्यांसाठी एक वरदान आहे. नियमित गार्लिक क्लोव्स घेतल्याने  न केवळ रक्तदाब घटतो आणि रक्ताचे थक्के जमण्याची व स्ट्रोक व हृदयाघातासारख्या संलग्न परिस्थितींची शक्यता कमी होते. पोषण पत्रिकेत प्रकाशित झालेल्या एक अवलोकन लेखामध्ये, लसणाच्या आरोग्य फायद्यांची चाचणी करण्यासाठी अनेक अभ्यास करण्यात आलेले आहेत. कमीत कमी 44% वैद्यकीय अभ्यास दर्शवतात की नियमित लसूण घेतल्याने रकातील कॉलेस्टरॉल कमी करण्याचे आणि रक्त (रक्ताचे थक्के) मध्ये प्लॅटलेट जमणें टाळण्यात शक्तिशाली परिणाम मिळतात. तरीही, तुम्हाला हृदयरोगाचा त्रास असल्यास, तुमच्या आहारात आरोग्य पूरक घटक म्हणून लसूण घेण्यापूर्वी तुमच्या डॉक्टराचा सल्ला घेणें बरे राहील. 

उच्च स्तरात कॉलेस्टरॉल आणि शरिरातील हानीकारक वसा हृदयसंबंधी रोग आणि एथेरोस्क्लेरोसिस (रक्तवाहिन्यांमध्ये वसा जमा होणें) याच्या प्रमुख कारणांपैकी एक आहे. ही जीवनशैली आणि वयसंबंधी समस्या जगातील रोग आणि मर्त्यतेच्या सर्वांत प्रमुख कारणांपैकी आहेत. आहारातील पूरक तत्त्व आणि निरोगी जीवनशैली सवयी अशा रोगांमध्ये धोक्यातील घटक कमी करणें अथवा नष्ट करण्यासाठी सर्वोत्तम आहेत. आपल्या शरिरातील कॉलेस्टरॉल स्तर प्रबंधन करण्यातील फायद्यांसाठी आणि आपले हृदय निरोगी ठेवण्याकरिता आयुर्वेदामध्ये वापरले जात आहे. 50 निरोगी लोकांच्या गटावर (महिला व पुरुष दोघे) झालेल्या हल्लीचे अभ्यास आयुर्वेदाच्या या दाव्याची पुष्टी करतात. 90 दिवसांच्या अवधीनंतर, कच्चे लसूण खाल्ल्याने रक्तातील कॉलेस्टरॉलमध्ये लक्षणीय घट दिसून आली. पुढे सुचवण्यात आले की रोज लसूण घेतल्याने आपल्या शरिरांमधील कमी घनत्त्वाच्या (खराब) कॉलेस्टरॉल कमी करते, तर अधिक घनत्त्वाचे (चांगले) कॉलेस्टरॉल वाढवते. शरिरातील वसाच्या या संतुलनामुळे रक्तवाहिन्यांमधील वसा जमा होण्याचा धोका कमी होतो आणि स्ट्रोक व हृदयाघातासारख्या कार्डिओव्हॅस्कुलर समस्यांच्या शक्यतांमध्ये आनुषंगिक घट होते. 

पारंपरिक औषध प्रणालीमध्ये, लसूण एक एंटीऑक्सिडेंट म्हणून खूप प्रसिद्ध आहे. मधुमेहग्रस्त रुग्णांवर झालेल्या हल्लीच्या वैद्यकीय अभ्यास सुचवतात की लसूण रक्तशर्करा कमी करण्यात खूप प्रभावी आहे. या अभ्यासामध्ये लोकांचे दोन गट होते, जिथे एका गटाला 0. 05ग्रॅम ते 1. 5 ग्रॅम मात्रा लसूण दिवसांच्या विविध अवधीसाठी दिले गेले होते. उपासादरम्यान रक्तशर्करेमध्ये लक्षणीय घट लसूण न दिलेल्या लोकांच्या तुळनेत नियमित लसूण घेतलेल्या लोकांमध्ये आढळले. एकाच वेळी तुमचे आरोग्य आणि जीभ याची काळजी घेणार्र्या पदार्थापेक्षा चांगले काय असू शकते? अजून एका अभ्यासामध्ये, उपासादरम्यान 126 mg/dl रक्तशर्करा असलेल्या मधुमेहग्रस्त लोकांना लसूण कॅप्स्युलच्या हायपोग्लायसेमिक ( रक्तशर्करा कमी करणारे) प्रभावांची चाचणी ज्ञात मधुमेह औषध (मेटफॉर्मिन) च्या कॅप्स्युलबरोबर केली गेली. 24 दिवसांनंतर परिणामांची चाचणी केली गेली आणि लसूण व मॅटफॉर्मिन मिळालेल्या लोकांमध्ये रक्तशर्करेत लक्षणीय घट आढळले (अंदाजे 3%) , तर केवळ मॅटफॉर्मिन मिळालेल्या गटामध्ये 0. 5% एवढे गट आढळले. तुमचे आरोग्य आणि चवीची काळजी घेणार्र्या अन्नापेक्षा बरे काय असू शकते. वैद्यकीय लाभांसाठी कोणतेही अन्न घेतांना माफक मात्रेचे पालन करण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो.

 (अधिक पहा: मधुमेहाचे उपचार)