myUpchar प्लस+ के साथ पूरेे परिवार के हेल्थ खर्च पर भारी बचत

తేనె ఒక తీయని, జిగట ద్రవం, ఇది పువ్వులలో లభించే మకరందం నుండి లభిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా లభించే ఆరోగ్యవంతమైన ఆహారాలలో ఒకటిగా తేనె, వివిధ ఔషధ విలువలు కలిగిన ఒక అద్భుత ఉత్పత్తి. ఇది చాలా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడే స్వీటెనర్. వాస్తవానికి, చక్కెర 18 వ శతాబ్దంలో జరిగిన ఖండాంతర వర్తకం వరకు ఉనికిలో లేదు, ఇది చెరకు నుండి లభించే చక్కెరను అందుబాటులోకి తెచ్చింది.

తేనెటీగలు ఆఫ్రికాలో పుట్టుకొచ్చినట్టుగా కనిపిస్తుoది, కానీ అవి దాదాపు 100 మిలియన్ సంవత్సరాల వరకు ఉనికిలో ఉన్నట్లు నమ్ముతారు. కాబట్టి ప్రపంచంలోని ప్రతీ ప్రాంతానికి చెందిన ప్రజలు తేనెను ఉపయోగించుకోవడమే ఆశ్చర్యమేమియూ కాదు. దాదాపు అన్ని పురాతన నాగరికతల యొక్క పురాణశాస్త్రం మరియు గ్రంథాలలో తేనె గురించి ప్రస్తావించబడింది. ఇది దాని పోషకత్వ లక్షణాలకు సంబంధించి బైబిల్లో కూడా ప్రస్తావించబడింది మరియు ఖురాన్లో ఒక వైద్యం కోసం ఉపయోగించబడే పానీయంగా సూచించబడింది. అనేక శస్త్రచికిత్స ప్రయోజనాల కలిగి ఉండుట వలన తేనె ఆయుర్వేదంలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని పొందింది. ఈ ఆధునిక రోజులలో కూడా శాస్త్రాలలో తేనె యొక్క అసంఖ్యాక లాభాలకు ఒక ప్రత్యెక స్థానం కలిగి ఉంది. ఇది "దేవుని యొక్క ఆహారం" అని పిలువబడటంలో ఆశ్చర్యపోనవసరం లేదు.

సహజ తేనె దాని రంగు ద్వారా వర్గీకరించబడింది - స్పష్టమైన, బంగారు రంగు గల తేనె అంబర్ ముదురు రంగు గల దానితో పోలిస్తే అధిక రిటైల్ ధర లభిస్తుంది. ముదురు రంగులతో పోల్చితే తేలికపాటి రంగు తేనె సాధారణంగా తక్కువ చిక్కదనం కలిగి ఉంటుంది మరియు తియ్యగా ఉంటుంది, ఇది ఒక అద్భుతమైన రుచిని కలిగి ఉంటుంది.

తేనె రెండు రూపాల్లో అందుబాటులో ఉంటుంది – ముడి రూపంలో మరియు ప్రాసెస్ చేయబడిన రూపంలో లభిస్తుంది. ముడి తేనె అన్ని ఎంజైములు, పుప్పొడి గింజలు మరియు ఇతర సూక్ష్మపోషకాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇవి తేనెను ప్రాసెస్ చేసినప్పుడు లేదా సాధారణంగా వేడిచేసినప్పుడు ఫిల్టర్ చేయబడి నాశనం చేయబడతాయి. ముడి తేనె ఫిల్టర్ చేయబదనందున చాలా త్వరగా గడ్డ కడుతుంది. మరొక వైపు, ప్రాసెస్ చేయబడిన తేనె చాలా కాలం పాటు ద్రవ రూపంలో ఉంటుంది.

అది ఎక్కడ మార్కెట్ చేయబడుతుందనే దానిపై ఆధారపడి, తేనె రిటైల్ విక్రయానికి చిన్న కంటైనర్లలో నిల్వ చేయబడుతుంది లేదా ఎగుమతి కోసం పెద్ద డ్రమ్స్ లో నేరుగా నిల్వ చేయబడుతుంది. వినియోగదారుల విస్తృత శ్రేణిని ఆకర్షించేందుకు, వివిధ పరిమాణాలు మరియు స్టైల్ కంటైనర్లలో తేనెను ప్యాక్ చేస్తారు. ఇది గాజు పాత్రలు, ప్లాస్టిక్ తొట్టెలు, మరియు స్క్వీజ్ చేయదగిన సీసాలలో నిల్వ చేయబడుతుంది.

మీకు తెలుసా?

తేనె యొక్క రుచి, రంగు, ఆకృతిని మరియు లక్షణాలు అనేవి అది సేకరించబడిన పుష్పం యొక్క మకరందంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. పువ్వులలో ప్రత్యెక సువాసనలు మరియు రుచులు ఉత్పత్తి చేయబడిన తేనె అంతటా ప్రతిబింబిస్తుంది. తేనె యొక్క రుచి, రంగు, మరియు లక్షణాలు ఒకే దేశంలో ప్రాంతాల వారీగా మారుతూ ఉంటుంది.

తేనె గురించి కొన్ని ప్రాథమిక వాస్తవాలు:

  • సాధారణ పేరు: షహద్ (హిందీ), తేనె
  • సంస్కృతoలో పేరు: మధు
  • స్థానిక మరియు భౌగోళిక ప్రాంతాల పంపిణీ: తేనె ప్రధాన ఉత్పత్తిదారులు చైనా, టర్కీ, సంయుక్త రాష్ట్రాలు, రష్యా, మరియు భారతదేశం.
  • ఆసక్తికరమైన వాస్తవం: ఒక గాలి చొరబడని కంటైనర్లో ఉంచినట్లయితే, తేనె ఒక శాశ్వత జీవితకాలం కలిగి ఉంటుంది. అది ఎన్నడూ పాడవదు.
  1. తేనెలో గల పోషకాల వివరాలు - Honey nutrition facts in Telugu
  2. తేనెతో ఆరోగ్యకరమైన ప్రయోజనాలు - Honey health benefits in Telugu
  3. తేనె యొక్క దుష్ప్రభావాలు - Honey side effects in Telugu
  4. తారతమ్యం గుర్తించండి - Takeaway in Telugu

తేనె ప్రధానంగా సాధారణ కార్బోహైడ్రేట్లు మరియు సహజ చక్కెరను కలిగి ఉంటుంది. చక్కెరలో ఎక్కువగా గ్లూకోజ్ మరియు ఫ్రూక్టోజ్ ఉంటాయి. చక్కెరతో పోలిస్తే ఇది ఫ్రూక్టోజ్ కలిగి ఉండటం వలన తియ్యగా ఉంటుంది. తేనె కొవ్వు రహితo మరియు కొలెస్ట్రాల్ రహితం. తేనె గ్లైసెమిక్ ఇండెక్స్ (జిఐ) లో తక్కువ స్థాయిలో ఉంటుంది దీనిలో ఉండే కార్బోహైడ్రేట్లు నెమ్మదిగా బ్రేక్ అవుతాయి మరియు మీ రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిని ఇది గణనీయంగా ప్రభావితం చేయదు.

USDA పోషకాల డేటాబేస్ ప్రకారం, దిగువ పట్టిక 100 గ్రాముల తేనెలో లభించే పోషక విలువలను చూపిస్తుంది.

పోషకాహారం 100 గ్రాములలో లభించే పరిమాణం
నీరు 17.1 గ్రా.
శక్తి 304 కిలో కేలరీలు
ప్రోటీన్ 0.3 గ్రా.
కార్బోహైడ్రేట్ 82.4 గ్రా.
ఫైబర్ 0.2 గ్రా.
చక్కరలు 82.12 గ్రా.
ఖనిజ లవణాలు  
కాల్షియం 6 మి.గ్రా.
ఐరన్ 0.42 మి.గ్రా.
మెగ్నీషియం 2 మి.గ్రా.
పాస్పరస్ 4 మి.గ్రా.
పొటాషియం 52 మి.గ్రా.
సోడియం 4 మి.గ్రా.
జింక్ 0.22 మి.గ్రా.
విటమిన్లు  
విటమిన్ B2 0.038 మి.గ్రా.
విటమిన్ B3 0.121 మి.గ్రా.
విటమిన్ B6 0.024 మి.గ్రా.
విటమిన్ B9 2 µg
విటమిన్ C 0.5 మి.గ్రా.

దీనిలోని పోషక మరియు వైద్య పరమైన ప్రయోజనాలు తీసుకొన్నప్పుడు, తేనె సముచితంగా ద్రవ బంగారం అని పిలువబడుతుంది. తేనెను  అలాంటి అద్భుత ఆహారంగా తయారు చేసిన తేనె యొక్క ఆరోగ్య ప్రయోజనాలలో కొన్నిటిని చూద్దాం.

  • గాయాలను నయం చేస్తుంది: తేనె గాయాలను మాన్పే సహజ గాయం వైద్య కారకం. ఇది గాయాన్ని మాన్పుటలో మరియు గాయం కలిగిన ప్రదేశంలో వ్యాధి సంక్రమణను నిరోధిస్తుంది. తేనె పూయటం వలన సాధారణ గాయాలు మరియు కాలిన గాయాలు వాపు మరియు నొప్పి తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
  • ఆస్త్మా లక్షణాలను మెరుగుపరుస్తుంది: తేనె యొక్క వాసన చూడడం వలన శ్లేష్మం యొక్క అదనపు స్రావం తగ్గిస్తుంది, ఇది ఆస్త్మా తో బాధపడే వార్లో దగ్గు తగ్గడానికి దారితీస్తుంది. తేనె కూడా వాయుమార్గాల్లో వాపును తగ్గిస్తుంది, తద్వారా ఆస్తమా లక్షణాల విషయంలో ఉపశమనం కలిగిస్తుంది.
  • బ్లడ్ షుగర్ను నియంత్రిస్తుంది: తేనె తక్కువ గ్లైసెమిక్ సూచిక (రక్త చక్కెర గణనీయంగా పెరగకుండా చేస్తుంది) మరియు ఇది డయాబెటిక్ వ్యక్తులకు చక్కెర ప్రత్యామ్నాయంగా ఉంటుంది. వాస్తవానికి, ఇన్సులిన్ స్థాయిలను పెంచడం ద్వారా రక్తంలో చక్కెరను తేనె తగ్గిస్తుందని శాస్త్రీయంగా రుజువు చేయబడింది.
  • కడుపు కలిగే ఇబ్బందులను తగ్గిస్తుంది: కడుపు లైనింగ్స్­పై తేనె రక్షణను కలిగిస్తుంది, ఇది శ్లేష్మ అవరోధంను మెరుగుపరుస్తుంది, వాపును తగ్గిస్తుంది మరియు గ్యాస్ట్రిక్ శ్లేష్మంపై బాక్టీరియల్ సంశ్లేషణను నిరోధిస్తుంది, తద్వారా గ్యాస్ట్రిక్ అల్సర్స్ వంటి ప్రమాదాలను తగ్గించవచ్చు. తేనె వినియోగం పిల్లలలో గ్యాస్ట్రోఎంటెరిటిస్­ను నిరోధిస్తుంది.
  • జుట్టు మరియు తలపై గల చర్మం కోసం ప్రయోజనాలు: తేనె మీ జుట్టు మరియు చర్మంపై తేమ మరియు పోషక ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది, ఇది జుట్టు చిక్కు పడటాన్ని తగ్గిస్తుంది మరియు మీ జుట్టును మెరిసేలా మరియు పొడవుగా ఉండేలా చేస్తుంది. తేనె తో నిరంతరంగా రుద్దడం వలన చుండ్రు, చర్మంపై దురద ప్యాచెస్­ను తగ్గించడాన్ని క్లినికల్ అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి.
  1. కడుపులోని సమస్యలకు తేనె యొక్క ప్రయోజనాలు - Honey benefits for stomach problems in Telugu
  2. గాయాలను నయం చేయుట కోసం తేనె ఉపయోగించుట - Honey for healing wounds in Telugu
  3. ఉబ్బసం వ్యాధి యొక్క చికిత్స కోసం తేనె - Honey for asthma in Telugu

కడుపులోని సమస్యలకు తేనె యొక్క ప్రయోజనాలు - Honey benefits for stomach problems in Telugu

జీర్ణశయాంతర వ్యవస్థకు తేనె అనేక ప్రయోజనాలను కలిగి ఉంది. సాంప్రదాయకంగా, తేనె జీర్ణాన్ని మెరుగుపరచేదిగా పరిగణించబడింది. పిల్లలలో కడుపులో సంక్రమించే ఫ్లూ (గ్యాస్ట్రోఎంటెరిటిస్) వ్యాధికి తేనెతో చికిత్స చేయబడుతుందనేది ఒక అధ్యయనంలో వెల్లడి అయింది. ఇది అతిసారాన్ని కూడా నివారించడంలో సహాయపడుతుంది.

సాధారణoగా కడుపులో బ్యాక్టీరియా వలన సంక్రమించే అంటురోగాలను నివారించడంలో తేనె ఉపయోగకారిగా పని చేస్తుంది. ఇటీవలి అధ్యయనాలలో తేనెలో ఉండే అల్సర్ నిరోధకంగా పనిచేయుటను తెలుసుకోవడం జరిగింది, ఇది స్వేచ్ఛా రాడికల్స్ మరియు ఇన్ఫ్లమేటరీ సైటోకైన్లను తగ్గించడం మరియు శ్లేష్మ అడ్డంకులను మెరుగుపరచడం ద్వారా మధ్యవర్తిత్వం వహిస్తుంది.

గ్యాస్ట్రిక్ శ్లేష్మం (కడుపు అంతర్గత లైనింగ్) లో అపోప్టోసిస్ (కణాల-మరణం) ప్రేరేపించడం ద్వారా గ్యాస్ట్రిక్ అల్సర్లు గంటి ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుందని క్లినికల్ అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.

గాయాలను నయం చేయుట కోసం తేనె ఉపయోగించుట - Honey for healing wounds in Telugu

సరైన జాగ్రత్త తీసుకున్నట్లయితే, సాధారణoగా గాయాలు నయమవడానికి ఎక్కువ సమయాన్ని తీసుకోదు. కానీ తీవ్రoగా తగిలిన దెబ్బ వల్ల కలిగే గాయాలు నయం కావటానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది. పరిశోధన ప్రకారం, గాయాన్ని నయం చేయు ముఖ్యమైన వైద్యం లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. 10 గాయాలకు సంబంధించిన అంశాలపై జరిపిన క్లినికల్ అధ్యయనంలో, తేనె యొక్క సమయోచిత ఉపయోగం వైద్య ప్రక్రియలో గణనీయమైన అభివృద్ధిని ప్రదర్శించటం జరిగింది. నొప్పి మరియు వాపులో 80% వరకు తగ్గటం కూడా జరిగింది. తేనెలో గల యాంటీ బ్యాక్టీరియా మరియు యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ లక్షణాలు ఈ వైద్య ప్రయోజనాలకు కారణమని నివేదించబడ్డాయి. ఇది గాయాన్ని శుభ్రం చేస్తుంది మరియు తేమగా ఉంచుతుంది మరియు చర్మం పునరుత్పత్తి మరియు మృదువైన మరియు మృదువైన మచ్చ గల ఉపరితలం రూపకల్పనకు సహాయపడే ఫైబ్రిన్ యొక్క ఉత్పత్తిని పెంచుతుంది.

కాలిన గాయాలను కూడా తేనె నయం చేయగలదని క్లినికల్ ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. ఒక క్లినికల్ అధ్యయనంలో, కాలిన గాయాలు కలిగిన 50 మందికి తేనెతో సమయోచిత చికిత్స ఇవ్వబడింది. చికిత్స ఇవ్వబడిన మొదటి వారంలో గుర్తించదగిన నియంత్రణ నివేదించబడింది. తేనె పూయడం వలన ఈ గాయాలకు గల అంటువ్యాధి, వాపు నియంత్రిoచబడినట్లు కూడా ఈ అధ్యయనం వెల్లడించింది.

ఉబ్బసం వ్యాధి యొక్క చికిత్స కోసం తేనె - Honey for asthma in Telugu

ఉబ్బసం అనేది శ్వాసనాళాలలో వాపు కలిగి ఊపిరి పీల్చుకునేటప్పుడు ఇబ్బందులు సంభవించే ఒక పరిస్థితి. ఉబ్బసం ఉన్నవారు తరచూ దగ్గు, (ముఖ్యంగా రాత్రిలో), శ్వాసలో గురక మరియు ఛాతీ నొప్పిని ఎదుర్కొంటారు. జలుబు మరియు దగ్గు చికిత్స కోసం యుగాలుగా తేనె ఉపయోగించబడుతుంది. ఆస్తమా యొక్క లక్షణాలు చికిత్సలో తేనె ప్రభావవంతంగా ఉండవచ్చని ప్రీక్లినికల్ అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. తేనెను వాసన చూడటం వలన శ్లేష్మ స్రావంలో బాధ్యత వహించే గోబ్లెట్ కణాల అధిక పెరుగుదలను నివారించడానికి సహాయపడుతుంది.

అంతేకాకుండా, తేనె యాంటి ఇన్ఫ్లమేటరీ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది, ఇది ఆస్త్మాలో వాపును తగ్గిస్తుంది, తద్వారా తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని కూడా కలిగిస్తుంది. అయినప్పటికీ, మానవులలో ఇటువంటి విధానాల భద్రతను నిర్ధారించడానికి ఎలాంటి క్లినికల్ అధ్యయనాలు ఇప్పటివరకు చేయబడలేదు.

  • తేనె అధిక ఫ్రక్టోజ్ కంటెంట్ కలిగి ఉంటుంది, ఇది ప్రేగులులో శోషణను నిరోధించడoలో పని చేస్తుందనేది తెలుసుకోవడమైనది. ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తులకు ఇది ముప్పు కలిగించనప్పటికీ, ఇది జీర్ణశయాంతర సమస్యల లక్షణాలను మరింత దిగజార్చవచ్చు. మీరు అలాంటి పరిస్థితులతో బాధపడుతుంటే, మీరు తేనెను తీసుకోవడం ఆపు చేయాలి లేదా మీరు సరైన మోతాదు తెలుసుకొనుటకు వైద్యుని సంప్రదించడం ఉత్తమం.
  • గ్రేయాoటాక్సిన్స్ అనేవి ఎరికేసియా కుటుంబానికి చెందినవి, ఇవి మొక్కలలో ఉండే న్యూరోటాక్సిన్స్­. ఈ మొక్కల నుండి తయారైన తేనె ఈ విష పదార్థాన్ని కలిగి ఉంటుంది మరియు దీనిని పిచ్చి తేనె అని అంటారు. ఈ తేనె యొక్క వినియోగం హైపోటెన్షన్, గుండె కొట్టుకొనుటలో అంతరాయం, వికారం, చెమట పట్టుట మరియు మైకము వంటి లక్షణాలకు దారితీస్తుంది.
  • పిల్లలకు తినిపించే తేనె ఒక సంవత్సర కన్నా తక్కువ వయస్సులో ఉన్న పిల్లలలో బోటిలిజంకు దారితీయగలదని అనేక అధ్యయనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. దీనిని శిశు ఆహారం లేదా సుగంధాలలో ఒక కారకంగా చేర్చరాదని కూడా సిఫార్సు చేయబడినది

తేనె ఒక అత్యంత విస్తృతంగా ఉపయోగించే స్వీటెనర్లలో ఒకటి. ఫ్లేవనాయిడ్స్, పాలీఫెనోల్స్ మరియు ఇతర విటమిన్లు మరియు ఖనిజాల వల్ల ఇది అనేక ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను కలిగి ఉంటుంది. ఇది క్యాన్సర్, గ్యాస్ట్రోఇంటెస్టినల్ డిజార్డర్స్ మరియు ఉబ్బసం వంటి వ్యాధుల నివారణకు సహాయపడే యాంటీ ఇన్ఫ్లమేటరీ మరియు యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది. యాంటీమైక్రోబయాల్ లక్షణo గాయాలను వేగంగా నయం చేయడంలో సహాయపడుతుంది. దీనిని షుగర్­తో  పోల్చినప్పుడు ఇందులో అతి తక్కువను గ్లైసెమిక్ సూచిక కలిగి ఉన్నందున ఇది మధుమేహం యొక్క నియంత్రణలో సహాయపడుతుంది. తేనె 12 నెలల కంటే తక్కువ వయస్సు గల పిల్లలకు ఇవ్వకూడదు మరియు కొన్ని రకాలైన తేనె విష పదార్ధాలను కలిగి ఉండటం వలన ఇది ఎల్లప్పుడూ నమ్మకస్తులైన సరఫరాదారు నుండి మాత్రమెకొనుగోలు చేయాలి.

और पढ़ें ...

References

  1. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service. Basic Report: 19296, Honey. National Nutrient Database for Standard Reference Legacy Release [Internet]
  2. Saeed Samarghandian, Tahereh Farkhondeh, Fariborz Samini. Honey and Health: A Review of Recent Clinical Research. Pharmacognosy Res. 2017 Apr-Jun; 9(2): 121–127. PMID: 28539734
  3. Obi CL, Ugoji EO, Edun SA, Lawal SF, Anyiwo CE. The antibacterial effect of honey on diarrhoea causing bacterial agents isolated in Lagos, Nigeria. Afr J Med Med Sci. 1994 Sep;23(3):257-60. PMID: 7604751
  4. Tahereh Eteraf-Oskouei, Moslem Najafi. Traditional and Modern Uses of Natural Honey in Human Diseases: A Review Iran J Basic Med Sci. 2013 Jun; 16(6): 731–742. PMID: 23997898
  5. Alnaqdy A, Al-Jabri A, Al Mahrooqi Z, Nzeako B, Nsanze H. Inhibition effect of honey on the adherence of Salmonella to intestinal epithelial cells in vitro. Int J Food Microbiol. 2005 Sep 15;103(3):347-51. PMID: 16099316
  6. Almasaudi SB et al. Antioxidant, Anti-inflammatory, and Antiulcer Potential of Manuka Honey against Gastric Ulcer in Rats. Oxid Med Cell Longev. 2016;2016:3643824. PMID: 26770649
  7. Aida Ghaffari, Mohammad H Somi, Abdolrasoul Safaiyan, Jabiz Modaresi, Alireza Ostadrahimi. Honey and Apoptosis in Human Gastric Mucosa. Health Promot Perspect. 2012; 2(1): 53–59. PMID: 24688918
  8. Kumari K. Vijaya, K. Nishteswar. Wound healing activity of honey: A pilot study. Ayu. 2012 Jul-Sep; 33(3): 374–377. PMID: 23723644
  9. Nurfatin Asyikhin Kamaruzaman, Siti Amrah Sulaiman, Gurjeet Kaur, Badrul Yahaya. Inhalation of honey reduces airway inflammation and histopathological changes in a rabbit model of ovalbumin-induced chronic asthma. BMC Complement Altern Med. 2014; 14: 176. PMID: 24886260
  10. Al-Waili NS. Therapeutic and prophylactic effects of crude honey on chronic seborrheic dermatitis and dandruff. Eur J Med Res. 2001 Jul 30;6(7):306-8. PMID: 11485891
  11. Otilia Bobiş, Daniel S. Dezmirean, Adela Ramona Moise. Honey and Diabetes: The Importance of Natural Simple Sugars in Diet for Preventing and Treating Different Type of Diabetes. Oxid Med Cell Longev. 2018; 2018: 4757893. PMID: 29507651
  12. Health Harvard Publishing, Updated: March 14, 2018. Harvard Medical School [Internet]. Glycemic index for 60+ foods. Harvard University, Cambridge, Massachusetts.
  13. Majid M, Younis MA, Naveed AK, Shah MU, Azeem Z, Tirmizi SH. Effects of natural honey on blood glucose and lipid profile in young healthy Pakistani males. J Ayub Med Coll Abbottabad. 2013 Jul-Dec;25(3-4):44-7. PMID: 25226738
  14. Suze A. Jansen et al. Grayanotoxin Poisoning: ‘Mad Honey Disease’ and Beyond. Cardiovasc Toxicol. 2012 Sep; 12(3): 208–215. PMID: 22528814
  15. Tanzi MG, Gabay MP. Association between honey consumption and infant botulism. Pharmacotherapy. 2002 Nov;22(11):1479-83. PMID: 12432974